57 – Schijn-luisteren

Sammy werd zo’ één van die kinderen waarvan men zegt zei dat ze veel aan hun ouders te danken hebben.
Jongeren die schuw zijn, gebogen lopen, met handen in de zakken, die niet of nauwelijks opkijken, niet antwoorden, iets te beleefd zijn, onzeker zijn en vooral stotteren wanneer ze proberen een woord uit te brengen, die weinig of geen vrienden hebben, niet bijster zijn op school, bij niets betrokken zijn, geen jeugdbeweging, geen sport,
Die thuis zitten, voor tv, of lezen, of zich lang eenzaam afzonderen op hun kamertje en door het raam turen –
Sammy had minder en minder vrienden en op de duur helemaal geen meer.
zijn studies verliepen slecht, hij moest overzitten en het ging alsmaar slechter.
Hij sprak nog enkele woorden wanneer hem iets werd gevraagd en op de duur zei hij helemaal niets meer
Hij alleen aan de bank in de onpare klas
Hij kreeg het moeilijk met ongeveer alles.
Leed regelmatig aan migraine, keelontstekingen
voelde zich suf van de hooikoorts
wist niet meer wat levenslust was
Het dagelijks bestaan stond voor hem als een opgave.
Zijn toekomst, een zwaar blok dat hij ternauwernood in beweging zou kunnen brengen
Zijn lijf voelde loom. Dat zelfs iedere vertering als een belastende taak volbracht.
Anderen betekenden voor Sammy storingen in verschillende vormen.
Anderen waren pijn in wijzigende gestalten. Nooit brachten zij rust of vriendschap, steeds op de hoede zijn…
Hij zag geen toekomst, tenzij die van een grijze bediende, een dwalende schaduw in een suf kantoor.
en hij zat nog op de schoolbanken…
De lessen konden zijn aandacht hooguit enkele minuten vast houden, alvorens ze eindeloos afdreven.

Sammy was expert geworden in schijn-luisteren. Zijn ogen volgden de leraar maar zijn gedachten wandelden hun eigen wegen.
Ouders hadden hem in de economieklas gedumpt
Omdat ze aanvoelden dat hij dat het meeste haatte en nooit zijn weg tussen cijfers en handel in goederen vinden zou?

Was dat zo? Aan hem kon je dat niet vragen.
Hij wist nooit wat hij wou, welk beroep hij zou kiezen…
en de leerkrachten zagen ook niets in hem –
of beter gezegd niemand vond het zijn taak of zijn functie om enige moeite te ondernemen om Sammy te begrijpen.
de tijd verstreek, hij groeide op, werd een jongeling
hij leed
en dat was alles

Advertenties

56 – Luie Sammy

Sammy was lui.
Of toch zo beschreef de leraar hem tijdens ouderdag.
Hij antwoordde goed in de klas maar deed zijn werk niet.
“Hij kan maar hij wil niet”
Victor Vander Straet, Sammy’s vader keerde woedend terug naar huis – “nooit ga ik nog naar een oudervergadering” om zo’n affronten te moeten aanhoren.
Waarom was Sammy lui?
Daar stelde zich niemand vragen over.
“Hij zou ’s ochtends vroeger moeten opstaan en gymnastiek doen
dat zou een man van hem maken!” zei vader
Maar niets van dat gebeurde.
Het gezin zat rond het avondmaal en zoals gewoonlijk gleden de blikken van hem weg over Sammy naar zijn broertje of naar beneden.
Sammy werd nooit aangekeken aan tafel.
Nooit eigenlijk. Ook niet wanneer het gezin voor de tv had postgevat.
Natuurlijk niet.
Inderdaad – Sammy’s schoolresultaten waren niet denderend.
“Hij zal nooit een uitblinker worden” had de schoolpsycholoog gezegd.
Vader deed steeds smalend over alles wat zijn oudste aanging. Alsof iets nooit belangrijk zou kunnen zijn wanneer het Sammy aanging.
Hij – Victor – was belangrijk, dat kon je toch zo zien, wat zou heel dit gezin zonder hem kunnen beginnen?

Alles hing van hem af.
Hij was de rots in de branding voor een vertwijfelde moeder, en de schitterende ster van Sammy’s broertje Ruddy.
Sammy zou ingenieur kunnen worden – had vader ooit gezegd.
Maar ingenieur worden interesseerde Sammy helemaal niet. Hij was eerder betrokken bij de fotografie studenten die regelmatig aan huis kwamen.
Vader werkte op zaterdag in het fotowinkeltje van oom. En was zo met de studenten in contact gekomen.
Ze discussiereden heftig in het salonnetje voor de televisie uitzendingen begonnen. Sammy kwam daar stilletjes bij zitten en luisterde naar ieder woord.
Ze hadden het niet over dingen van de school maar over dromen en creatie, over een nieuwe maatschappij, over fotografie en film, en hoe er daar in die wereld aan toe ging.
Soms brachten zij een fotomodel mee. Waarvan Sammy de naakte beelden te zien kreeg.
Het waren grote ranke lenige vrouwen met lange blonde of bruine haren en heel korte rokjes met lange welgevormde benen .
De foto’s toonde hoe weelderig hun borsten en heupen waren waarover hun haar weelderig golfde als een waterval.
Ze waren vrank en vrij leefden uitbundig een hadden passionele relaties.
De anderen schuifelden grijs door het leven, dacht Sammy, dit is anders, maar niets kon hem zeggen dat dit ook zijn weg zou kunnen worden.
Voor hem lag de grijze weg van kantoorbediende open, wanneer het hem dan toch niet lukte om ingenieur te worden. Klassieke piano te spelen en later met een grote wagen of te rijden.

Hij zag in hemzelf wat zijn ouders hem lieten zien: dat hij helemaal niets was, helemaal niemand, dat hij zijn dromen beter vergat de wereld onder ogen diende te zien en te ervoor te zorgen zich langs de goede kant van de zweep te houden – als hij dat tenminste kon.

even geduld

We vragen je nog een weekje geduld lieve lezer!

Iris heeft mij een bundeltje papier gegeven die ik tegen de volgende week zal publiceren.

Je kan zien dat ze onder zorgen voor haar moeder gebukt gaat, maar ze heeft toch tijd gevonden om te schrijven.

En wat er klaar heeft gemaakt dat lezen jullie volgende week

Anker Tong

even geduld

Beste lezer,

Wij vertrekken naar de sneeuw en Iris is wegens de zorg voor haar moeder niet in staat om nu met “Sammy” bezig te zijn.

Wij wensen je een zalige kerst en een gezellige eindejaar!

Tot later,

Tot volgend jaar!

Anker Tong

55 – Geluid en stilte

Er is wat aan de hand met Iris.

Gisteren kwam ze hier toe, helemaal overstuur, huilen, ze wilde Maria-Letizia spreken.

later vernam ik dat haar moeder, tijdens een helder moment bij haar ziekte, aan Iris heeft toevertrouwd dat ze seksueel misbruikt werd in haar jeugd.

Dat moet net voor de oorlogsjaren geweest zijn. Net aan de aanvang van haar puberteit.

Ze heeft dit heel haar leven voor Iris verzwegen. – En wellicht voor iedereen…

Dat gewicht dat die vrouw het grootste deel van haar leven heeft meegesleept – dat geheim dat ze als meisje gedwongen werd om te bewaren.  En dat ze har hele leven heeft bewaard. En die lijfelijke vernedering. En die schaamte.

Misschien waren dit haar eerste “seksuele” ervaringen?

Ik zelf heb Iris’ moeder slechts enkele keren kort ontmoet.

Een vriendelijke, kleine, wat schuchtere vrouw. (Nu kunnen wij haar soms horen roepen.)

De zorg voor haar zieke moeder heeft Iris reeds zo sterk opgenomen en nu nog dit.

Hoe langer ik in dit land verblijf hoe meer ik denk dat iedere familie hier iets te verbergen heeft.

De mensen schijnen hier boven op het begraven geheim van hun voorouders te leven.

Een ondergrondse geest die ieder moment die steen kan wegrollen.

En waar staan ze dan! –

Heel die beschutting ,heel dat ornament, brokkelt af, heel die gevel tuimelt dan naar beneden…

Jullie missen rituelen.

Jullie missen de biecht.

Jullie missen een moment van onderling vertrouwen

Jullie kunnen geen onderliggende spanningen delen

Jullie willen er allemaal goed uitzien voor elkaar, toonbaar zijn…

Maar wanneer jullie maskers afvallen zijn jullie gebrekkig en schamel en hulpeloos.

De anderen zullen op dat moment jullie dan niet komen helpen, neen, zij blijven staan en ze kijken.

Dat is me reeds vroeg opgevallen wanneer ik mijn geboorteland verliet om naar hier te komen – ‘het Westen’ zoals jullie dat noemen.

Jullie zijn onbeholpen

Jullie zijn toeschouwers van jullie eigen leed

Jullie kunnen jullie eigen pijn niet aan

Jullie staren naar anderen via jullie computerscherm

of via andere media, of op straat

Jullie kunnen geen blikken aan

dat merk ik wanneer ik door de stad wandel en de passanten vriendschappelijk  probeer toe te lachen, zoals ik dat in mijn land zou doen – jullie dan kijken dan snel  weg

Jullie hebben daar een truukje voor – een snelle ontwijkende oogbeweging, een reflex.

Omdat jullie allemaal met een vreselijke geheim schijnen rond te lopen dat jullie met niemand kunnen delen.

Jullie hebben geen rituelen meer om dood en lijden een plaats te geven.
Het hoort gewoon niet bij jullie samenleving.

Ook seks gebeurt verborgen. Achter gesloten deuren.

Dat een seksueel samenzijn kan hier misdaad, agressie en onderdrukking kan betekenen…

Een jong meisje werd misbruikt wanneer ze nagenoeg twaalf jaar was, net voor de oorlog. Door iemand met een erg hoge status.

Verzwijgen jullie om status redenen?

Is dat de reden voor jullie geheimhouding?

Het heeft ons allemaal beroert, wat er met Iris’ moeder is gebeurt. Het heeft ons erg veel vragen doen stellen over deze samenleving hier.

Jullie taboes zijn jullie familiegeheimen geworden

 

Hello darkness, my old friend
I’ve come to talk with you again
Because a vision softly creeping
Left its seeds while I was sleeping
And the vision that was planted in my brain
Still remains
Within the sound of silence
In restless dreams I walked alone
Narrow streets of cobblestone
‘Neath the halo of a street lamp
I turned my collar to the cold and damp
When my eyes were stabbed by the flash of a neon light
That split the night
And touched the sound of silence
And in the naked light I saw
Ten thousand people, maybe more
People talking without speaking
People hearing without listening
People writing songs that voices never share
No one dared
Disturb the sound of silence
“Fools” said I, “You do not know
Silence like a cancer grows
Hear my

 

 

 

 

 

54 – even niet

Beste Lezers,

Wij weten het voor dit ogenblik even niet meer…

Zoals ik jullie verleden week reeds zei: Iris wordt  nu volledig opgenomen door de zorg voor haar 91 jaar oude moeder, die ze in huis heeft genomen.

Eigenlijk zien we haar hier niet meer.

Ik zelf ben met gegevens uit een later stadium van Sammy bezig – en wanneer ik die nu zou inlassen verliezen jullie alle chronologie – voor zover die er al was…

Ofwel onderbreken we even, of we maken we een sprong in de tijd?

Wat zouden we doen?

We houden dit even in beraad.

53 – Jaak Timpermans

Deze week heeft Iris geen tekst voor jullie gemaakt. Ze is nochtans lang met jullie talrijke vragen bezig geweest.

Iris werd de laatste maanden volledig opgenomen door de zorg  voor haar moeder. Ze was voortdurend onrustig omdat ze de aanpak hier in het ziekenhuis te Grauwegomme niet langer vertrouwde. – Haar moeder is hoog bejaard en op die leeftijd kan alles onomkeerbaar worden – zei ze. Het was ook erg moeilijk om een dokter te kunnen spreken en bovendien merkte zij dat moeder voortdurend onder verdoving gehouden werd.

Nu heeft zij de knoop doorgehakt. Iris is op eigen initiatief met een ambulance en twee ambulanciers naar het ziekenhuis gereden om haar moeder daar weg te halen.  En ze draagt nu zelf zorg voor haar.

Vandaar dat ze nu even afwezig zal blijven.

 

Over jullie vragen: Een aantal hiervan gaan over de ouders van Sammy.

Wie waren zij en hoe gingen zij met hem om?

Ze komen hier haast niet in beeld, noch zijn vrienden of de omgeving.

We hebben ons best gedaan om hierover meer informatie te achterhalen.

Eén van de bronnen was Jaak Timpermans. Die Sammy persoonlijk heeft gekend. Al waren ze blijkbaar niet de beste vrienden.

Volgens Jaak Timpermans stonden zijn ouders in de buurt bekend als beiden vriendelijke bescheiden, hulpvaardige  en hardwerkende mensen.

Het was heel wat moeilijker om mensen uit de buurt te vinden die ons iets over Sammy zelf  konden vertellen. De meesten liep hij zonder omzien voorbij.

 

Jaak is onze naaste buur. Mijn vrouw en ik beperken ons tot een beleefdheidsgesprek. Ik ga jullie eerlijk bekennen dat wij niet zoveel van Jaak houden. Hij baat het tennisveld uit dat pal achter ons huis gelegen is. Sport is het enige onderwerp waarmee ik met hem regelmatig in gesprek ga.  Wanneer het over zijn vroegere buur ging wordt hij telkens erg  negatief.  Zijn stem doet mij aan iets of iemand denken maar ik kan ze niet thuisbrengen.Waar zou ik ze nog hebben kunnen horen…een snerpende nasale stem, die stoot vanonder een dun donker snorretje dat net de lengte van zijn dunne lippen volgt onder een scherpe neus en ogen waarvan de leden zich nooit lijken te sluiten. Alsof hij steeds op zijn hoede is, steeds wantrouwig.

Hij heeft tot nu toe niet één positief woord over Sammy tegen ons uitgesproken.

Wat we vernamen is dat Sammy’s ouders beiden een administratief werk deden. Voor zover ik heb kunnen opmaken hadden ze een betrekking bij de overheid  maar het is  niet erg duidelijk wat ze precies deden. Waarschijnlijk had hun werk iets van doen met het leger of de ordediensten.

Victor Van der Straet en Jaak Timpermans verstonden elkaar blijkbaar goed.

 

 

 

 

 

33 x – Grijs en Geel

Sammy’s ouders waren ongewenste kinderen.
Allebei.
Sammy zijn uniek leven, zijn unieke ouders zijn unieke sectoren in een universum.

Zijn leven waarin alles hem voorkam als uit het leven van iemand anders.

Wie?

Om het even wie, maar toch anders.
Daaraan kon hij alles in zijn bestaan herkennen.
Hij had een vader en een moeder zoals andere kinderen.
Een huis waarin hij opgroeide.
Voor ieder kind is de geboorteplaats de gewoonste plaats van de wereld.

Voor de ene is dat een paleis voor de andere een concentratiekamp.
Sammy groeide op en werd zich bewust van wie hij was en wat hem omgaf.

De wereld kreeg vorm van uit een huis langs een spoorwegberm
nabij een kleine industriestad.

Geluk is alleen zijn
Sammy kende geluk enkel als alleen zijn.
Geluk kon voor het kind nooit met iemand te samen.
Iedereen verwekte onrust, geluid, geroep lawaai, verstoring.

De ouders schenen steeds met iets bezig te zijn dat zich binnen in hen bevond.
Zij keken recht voor hen uit.

Zelden in het gelaat van het jongetje die naast hen stond en waarvan ze toch het handje vasthielden

de wereld was heel groot
– maar hij was hier, gevangen
de wereld was avontuurlijk
– maar hij zat hier, vastgehouden
en dat hij ook een leven had zoals alle anderen
– maar die anderen hadden een leven.

Sammy bestond, slechts, kreeg niet het gevoel van te…

de wereld was bedreigend beangstigend en veel te groot.
Sammy ervoer zichzelf als een personage – een bewegend punt in het bestaan

de anderen waren machten die een wereld beheersten die de zijne niet was.
Hij, zat gevangen onder een grijze stolp van regels waarin hij ronddraaide, draaide als een vlieg.
Regels en angst – grijs en geel.
Regels voor het doen, die opgevolgd dienden te worden zonder om redenen te vragen.
Een wereld van verplichtingen.

De school was zo een regel.
Het werk van de ouders. Waar de treinen hen iedere koude ochtend naartoe voerden.
De grijze speelplaats tussen de regels van angst.
En daarboven de blauwe lucht met vrij vliegende tuigen en vogels.

In de blauwe hemel lacht de natuur.
Een open ruimte met mogelijkheden.
De aarde lag daaronder, grijs en winters
en wanneer het wolkendek zich sloot
Scheen de macht van de regels over alles te heersen.
Als om de mens nog meer te straffen met het gesloten bestaan
Alle uitzicht op hoop te ontnemen.

Aan de wereld diende je te voldoen.
Tijd tikte je zwijgende aanwezigheid weg.
Tijdsdruk om gehoorzaamheid.

Spelen was enkel mogelijk wanneer de aandacht van de anderen naar iets anders gericht was.
Wanneer de volwassenen met iets onbegrijpelijks bezig waren, dan pas werd het goed. dan kreeg het kind een moment van eenzame vrijheid terug.
dan kon zijn verhaal losbarsten.
Zijn eigen wereld los van alles.

Sammy

We hebben ondertussen heel wat ontdekt over het leven van Sammy.

Hoe het is gegaan in zijn familie.

Er zijn dramatische dingen gebeurd.

Dingen die hij zelf waarschijnlijk nooit heeft geweten maar die een grote invloed op zijn gedrag hebben gehad.

Terwijl Iris jullie het verhaal verder vertelt over Sammy’s jeugd, ben ik mij meer gaan verdiepen in zijn familiegeschiedenis.

Naar aanleiding van jullie talrijke vragen, zijn we zijn ook met de mensen gaan praten die hem, en zijn ouders, goed hebben gekend.

Het verrassende hierbij was hoe verschillend die verhalen kunnen zijn.

Alsof het telkens over iemand helemaal anders ging dan wij ons hadden voorgesteld.

Vooral het verhaal van Jaak Timpermans heeft ons verwonderd.

Maar dat komt later.

Voor zover dat kan, wanneer de leesbaarheid het toestaat zullen we de geschriften van Sammy zelf ook publiceren.

 

Anker Tong

 

 

33i – Verdwijnen

Iris Nachtegaal

 

 

Sammy zocht wie hij was.
Zonder dat eigenlijk zelf te weten.

Hij was ongevormde twijfel.

Paste zoals een vloeistof in iedere kom.
Hij vond het vreemd hoe anderen zichzelf aankondigden in zakformaat
Hij was dat niet.
Nu was hij zo, straks anders, maar steeds wel angstig.
Zoals een vloeistof ieder vat kan vullen
zo vulde zijn wezen ieder aanwezigheid
Slechts wanneer hij alleen was
kon hij eventjes op iets als een zelf terugvallen.

Hij zag er steeds gespannen uit -opgetrokken schouders, en wenkbrauwen, handen die zich in elkaar wrongen.
Hij werd schuchter genoemd.

doorleven naar een onzekere toekomst met angst.
Maar ergens was er deze kracht in hem, deze wil tot leven die zou blijven ook wanneer alles rond hem zou wegvallen.