11 – Het Zwijgen

“Op een ochtend ontwaakte Sammy Van Derstraet uit onrustig dromen in een vreemde kleurloze gedempte wereld.
Van die ochtend af bleek alles anders.

De buitenwereld had zich van hem afgewend –
Alles verscheen vanaf die ochtend op een afstand
– Alsof hij van het bestaan door een matglas was afgescheiden.
Onvermoed was hij onder een stolp terecht gekomen.

Hij keek rond in zijn vertrouwde kamer
Wat is er met mij gebeurd? – dacht hij – is dit een droom.
Zijn kamer die reeds vanaf kind de zijne was lag met de gewone dingen tussen de bekende wanden.
Zijn modelvliegtuigen stonden naast elkander op het rek.
Zijn tafeltje met schoolboeken en schriften.
Het behangpapier met de felle kleuren in strepen dat hij zelf van zijn ouders had mogen kiezen.

Hij keek naar het raam.
Door het donkerkleurige overgordijn scheen een grijs licht.

Hij luisterde naar het tikken van de regen tegen de ruiten.

Geen enkel gevoel of sensatie was nog in hem aanwezig.
Alsof die nacht alle kleuren uit de wereld had weggewist.

Het zal wel beteren – dacht hij – wanneer ik even nog verder zou kunnen slapen.
Hij sloot de ogen.
Hij voelde geen pijn noch wroeging, blijheid of neerslachtigheid
– hij voelde helemaal niets meer.

Had deze grijze doffe stad hem de rug toegekeerd of was het hij die zich van zijn omgeving had afgewend?
Kwam dit omdat hij de gehele nacht gedroomd had van verwijtende en scheldende stemmen die hem nooit zouden aanvaarden?

Hij legde zich op zijn andere zij en probeerde terug in te dommelen.
Alles verschijnt straks weer, alles komt weer goed – dacht hij.

Maar het inslapen lukte hem niet.

En vanaf die dag verdwenen voor hem de kleuren uit de wereld.
En tevens zijn lust tot spreken.
Vanaf die ochtend sprak Sammy geen woord meer.

Hij was toen 14.
Hij bleef 5 jaar zwijgen.

Van zijn veertiende tot zijn negentiende.”

Advertenties

10 – Het Achterhuis

1,
Sindsdien trek ik mij regelmatig terug in het achterhuis om de teksten van Sammy te lezen.

Ik heb met schragen en een grote brede plank een soort werktafel vervaardigd.
Die staat nu bij het raam.
Daar zit ik aan nu te schrijven.

De kist is ondertussen helemaal leeggemaakt.
De teksten liggen nog steeds in 12 x 12 stapeltjes over de vloer –
(ik zou eigenlijk beter een kast voorzien)
Ze zijn geschreven op een vergeeld papier, bevlekt met inkt of uitgelopen vloeistoffen van een onduidelijke oorsprong.
Daarnaast zijn er nog:
– Een hele boel artikels gescheurd uit kranten of tijdschriften
– Een koekjesdoos gevuld met foto’s (vele in zwart wit en enkele in kleur)
– Een ronde metalen bus met een 8 mm filmpjes
– Een familiealbum, postkaarten, tekenboeken, fiches, veel te veel om nog op te noemen.

De schriftjes zijn over de ganse bladzijde volgeschreven in een kleine gekrabbelde schrijfhand –

Soms is er kop noch staart te krijgen aan die nota’s.
Niet enkel door het handschrift en omdat deze taal niet mijn moedertaal is – maar ook de inhoud is moeilijk leesbaar.

2,
Toen ik vandaag uit het achterhuis kwam stond mijn vrouw aan het tuinpad mij op te wachten.
– Haar armen gekruist en één wenkbrauw opgetrokken.
Ik ken dat goed – ik weet wat dat betekent: er is iets waar ze niet van houdt.
Ze doet mij dan steeds denken aan die foto van Mevrouw Pogani op het omslag van één van haar kunstboeken – “Bram Kuzi” – of zo iets heet het boek.

“Ik hou niet van wat je aan het doen bent! – Ik vind dat het iets ongezonds heeft zich te bemoeien met het leven van de anderen.
Laat die mens toch in vrede rusten! – hij is er niet meer en heeft zijn leed met zich meegenomen.”

Ze weet ook dat ik met dit blog begonnen ben.
En ze heeft al goed laten merken dat ze hier niet bij betrokken wil worden – en dat ik haar naam hier zeker niet mag vernoemen – of die van de kinderen – of bijzonderheden over ons gezin.

Ze haat Facebook en Twitter en “mensen die op het internet zomaar hun leven te grabbel gooien”.
Volgens haar heeft dat allemaal iets obsceens, iets voyueristisch en exhibitonistisch , en je weet nooit wie dat leest en met welke bedoelingen!

“Het internet maakt het samenleven tussen de mensen kapot” – zegt ze – “in de plaats van ze bijeen te brengen van over heel de wereld zoals het zich doet uitschijnen – haalt Facebook de mensen uit elkaar en isoleert ze.
Die mensen leven in een denkbeeldige wereld. En dat wordt met de dag steeds maar erger!”

Ik moet toegeven dat ze op veel punten gelijk heeft.
Nochtans is ze veel jonger dan ik. Ze stamt uit een generatie die met deze media is opgegroeid.
In mijn land kende we televisie eigenlijk niet (de uitzendingen waren in sommige gebieden niet bereikbaar door de bergen die ze insluiten) – Ook vandaag nog zijn hele gebieden niet voor het internet bereikbaar.

En ik moet ook toegeven dat ik mij een beetje ongemakkelijk voel bij het doorpluizen van die nota’s –
Maar het is iets waaraan ik moeilijk kan weerstaan…
Iets dwingt mij van verder te zoeken.
Al dat ikzelf eigenlijk niet goed kan zeggen waarom…
– Ik weet… ik voel dat ik hier iets op het spoor ben.
Iets dat ik niet mag loslaten – Er is iets dat ik moet mededelen.

Dit alles wat ik hier heb aangetroffen – moet een zin en een noodzaak kunnen hebben gehad – Er moet een reden achter schuilgaan waarom dit alles geschreven werd.
Die zou ik willen achterhalen.

Of is het uit mededogen met deze man?
Hoe kan het toch bestaan dat iemand zo vereenzaamd geraakt?
In mijn land zou dit ondenkbaar zijn!
Bij ons wordt iedereen bij de gemeenschap betrokken – ook diegenen uit de buurt die zelf geen naasten hebben worden haast aanzien al een deel van de familie.
In mijn geboortedorp wordt iedereen opgevangen – dat gebeurt zonder dat daar ooit iemand heeft bij stil gestaan – het is iets vanzelfsprekends – het behoort gewoon tot onze cultuur!

In mijn land leef je buiten en ben je nooit alleen.
In mijn land blijft niemand lang zwijgen, overal waar je komt begint iedereen met elkaar spontaan te praten en we spreken allemaal luid – wanneer je niets zegt denken ze dat je ziek bent –
Ik doe dat hier ook – dikwijls zonder daar bij na te denken – begin ik te praten met iedereen die ik ontmoet –
Maar ik heb ook wel gemerkt dat in dit land niet kan.
Ik krijg hier dikwijls onbegrepen blikken – zelfs wantrouwige of angstige…

Bij ons is het eerder moeilijk om eventjes alleen te kunnen zijn.
Misschien ligt dat aan ons sterk agrarisch verleden?
Ons volk kon enkel overleven door samen te werken – iemand alleen kan daar niet overleven.

Zou dat de reden zijn waarom Sammy mij zo kan bezighouden?
– hij vertegenwoordigt iets dat mij totaal vreemd is – iets dat mij voortdurend blijft verwonderen – iets dat ik eerst voor totaal onmogelijk hield.
Ik zou dit allemaal beter willen kunnen begrijpen.
Ik wil hier iets uit leren.
Misschien kunnen jullie mij daar ook bij helpen?

Reconstrueren dat is het juiste woord voor wat ik wil doen.

“Reconstrueren” wat er hier is gebeurd
– zal ik daardoor met vrede kunnen leven – hier in dit land met zijn vreemde gebruiken – hier in deze streek van eenzaamheid?
– of zullen we tenslotte toch dienen te verhuizen om de nare geschiedenis achter te kunnen laten?

– Hoe gaan de mensen hier daarmee om?
Trekken jullie zomaar in een huis waar een moord werd gepleegd of een griezelig ongeval heeft plaats gehad?
Hoe zou het staan met die huizen waar zich gezinsdrama’s hebben afgespeeld?
Worden die hier met de grond gelijk gemaakt?
Platgebrand?
Hoe worden de boze geesten verdreven?

3,
Mijn vrouw heeft aandachtig en geduldig naar mijn argumenten geluisterd
en ik mag zeggen dat ze daar voorlopig vrede mee genomen heeft.
Dus kan ik nog een tijdje voort – verder met wat?
– Met mijn nieuwsgierigheid?

Sammy schreef veel over jeugdherinneringen:

Ik zal in mijn woorden proberen weer te geven wat ik gelezen heb
– of beter wat ik ontcijferen kon van al die teksten.
Ik schrijf ze netjes voor U over.
En wanneer ik het echt niet meer weet wat er staat, dan zet ik “onleesbaar” tussen haakjes.

Dat probeer ik tegen de volgende keer klaar te krijgen
– een tekst voor jullie in een leesbare vorm.

En als alles achter de rug is, dan verbrand ik dit hier allemaal.
Hier achteraan in de tuin, of mag dat ook niet in dit land?

9 – Het Artikel

ik las:

In een alleenstaande woning in Grauwegomme heeft de politie maandagavond een akelige ontdekking gedaan. Een man, Sammy Van der Straet (58), lag er dood. De autopsie heeft uitgewezen dat de man minstens een half jaar geleden is overleden. Niemand, zelfs zijn eigen familie niet, had iets in de gaten.

Het parket laat weten dat de 58-jarige man zes tot acht maanden geleden een natuurlijke dood is gestorven. Er zijn geen uiterlijke tekenen van geweld en niets wijst op de tussenkomst van derden.De deur was ook slotvast, hetgeen erop wijst dat in tussentijd niemand bij het lichaam is geweest.
Het huis is verzegeld. De ramen van de woning staan wagenwijd open en de voordeur is rond om rond afgeplakt met dikke zwarte tape. Op elke verdieping staan in de hal potjes met een fluorescerend chemisch middel. Het zijn maatregelen om de indringende geur van een levenloos menselijk lichaam zo snel mogelijk te verjagen.
Het is hier dat de politie maandagavond de overleden Sammy Vander Straet heeft aantroffen.
Het parket werd op de hoogte gebracht en stelde een wetsgeneesheer aan. Pas vandaag wordt gecommuniceerd over de resultaten van zijn onderzoek, maar vermoedelijk stierf Van der Straet een natuurlijke dood. Acht maanden geleden. Dat blijkt uit de staat van ontbinding van het lichaam en uit de vervaldatum van enkele etenswaren in zijn woning.
Hoe kan het toch dat iemand zo lang ongemerkt dood in zijn huis ligt?
Niemand had gisteren een pasklaar antwoord.
“Behalve zijn uitpuilende brievenbus waren er geen aanwijzingen dat er iets mis was”, zegt Marcel Van den Acker, de naaste buurman. “Die man stond bekend als een eenzaat, was altijd zeer stil en veroorzaakte nooit problemen. Bovendien zorgde een automatische overschrijving ervoor dat zijn betalingen ook na zijn overlijden mooi op tijd doorgingen.”
Een dikke deurmat hield bovendien de doordringende geur in zijn oude villa bij het kanaal. Het was uiteindelijk Sophie Hanneke, buurvrouw van Vander Straet, die maandag de politie belde. Nog voor de winter wilde ze samen met haar vriend een nieuw hek installeren aan het tennisveld dat ze tezamen uitbaten, en daarvoor hadden ze de toestemming van Vander Straet nodig.
“We probeerden hem samen met zijn andere buur al lang te bereiken, maar kregen nooit antwoord”, vertelt ze. Bezorgde telefoontjes naar de ziekenhuizen uit de omgeving leverden niets op. “Toen ik maandagavond thuis kwam, was de politie al in zijn huis en de geur was niet te harden.”
Verschillende bronnen zeggen dat Sammy Vander Straet zelf voor een solitair leven had gekozen. Zijn familie wilden gisteren geen enkel commentaar geven op het tragische overlijden. Duidelijk is dat de band al jaren vertroebeld was.

8 – The Photo

The next day, early in the morning, I took the cracked chest out of the container. (Just before the service came to pick it up.)

Referring to the suitcase I said to my wife, I would prefer to have a look at the contents of this.
I dragged the suitcase to the garden shed.
The children had collected the papers last night and squeezed them through the crack in the lid.
Here and there they pelted out.

My wife stood and looked – but she did not say anything.

What I read yesterday had mastered my dreams the night before.

In the pavilion we have not undertaken anything yet – will it be the garage?
It is a wooden barn with high naked windows – pale cobwebs hanging all around.

I closed the door immediately behind me.
With a jimmy I removed what was left of the lid.
And began to empty the case.

I spread the contents in piles over the floor.
There were several packages of letters – bundled with a string.
They were all addressed to:

“To Mr. Sammy Vander Straet”

– different senders – different manuscripts –
Old blue-colored postage stamps with heraldic lions or oak-colored on which a general was depicted.

I was wondering who I had to do with – could he have been the previous owner?
Who would that Mr. Van der Straet be?

I opened my iPhone
– Googled the name
– Giovanni della Strada, Giovanni Stradano, Giovanni Stratensis, Samuel van der Straet, Sammy van der Straet –
– a barber shop?
– an article from a newspaper ..
– a butchershop that no longer existed
– a dog breeder?
No information seemed appropriate …

I scrolled back to that newspaper article.
I clicked to open the link.

There was a photograph out of a magazine.
The foreground showed a police officer looking straight into the lens.
He wore a fluorescent safety vest and held his hand up to the photographer to stop him.
Behind the officer: people waring blue masks, rubber gloves and white overalls There where some firemen and different vehicles with floodlights parked over a lawn.
And in the background – the house, this house!

I started reading the article.
My breath stopped for a moment and in a reflex I looked at the door.

– This my wife should better never know – or she’ll never get a night of sound sleep anymore in this house!