85i De Onbekende

Transcriptie VHS-tape (vervolg)

Iris::…zelfs de generatie voor zijn ouders, (onverstaanbaar ) de traumas’s die de grootouders hebben gedragen nog uit de generatie niet daarvoor…ik al het later daarover hebben want ik heb niet heel veel nieuw materiaal gevonden

Jan:… Sammy had geleerd om deel uit te maken van een familie, een groep, door onzichtbaar te worden, (onverstaanbaar) geleerd om geen hulp te vragen en dat was wat hij kende, dat was de manier waarop hij geleerd had om mee te doen, zijn plaats op te eisen in en groep, om zorg te vragen, zelfs gewoon spreken, het woord nemen, waren dingen die hij niet thuis geleerd had, die heel moeilijk voor hem waren, soms haast onmogelijk, en ik meen te moeten vaststellen dat dit typerend zijn voor mensen uit die naoorlogse generatie…
Hij sloot zich soms bij enkelingen aan, nooit bij groepen! Het waren meestal mensen met problemen, die hij …hij deed erg zijn best om hen te helpen en soms lukte dat merkwaardig goed. Hij had een uitzonderlijk inlevingsvermogen. Was hyper-sensibel. Ik heb weten mensen evolueren door hem, zij zeiden dat zelf, …dat door hem te ontmoetten hun leven was veranderd. Maar dan dikwijls, zelfs na jaren,…na jaren brak hij die relatie abrubt af. Hij hechtte zich zoals hij zich zoals hij als kind aan zijn ouders zich had had gehecht. Zonder hulp of invoeling van hen te verwachten. Eveneens zonder deze wederzijdsheid zoals hij zijn ouders ervoer. Dat was ede enige manier, blijkbaar, om een… om relaties te kunnen vormen met andere mensen. Betrokken, met heel veel aandacht voor hen en grote bezorgdheid! Maar hij opende zich niet, bleef een vreemde voor hen, die steeds het gevoel had hem te kennen – eigenlijk niet wisten die hij was, soms kenden ze hem reeds jarenlang zonder zich eingelijk… zonder eindelijk goed te weten wie hij was…zijn geslotenheid was ook dat wat de anderen van hem verdreven/ Zijn geslotenheid en zijn vrijblijvendheid, ja zo zou je het kunnen noemen, of zo leek het toch…Ja, zijn zwijgen als je wil. Dat gesloten aanwezig zijn van Sammy zoals we hem allemaal beleefd hebben, denk ik, als dat er toch iemand was, een vrouw, hij had ….ik geloof dat er één iemand was die werkelijk in staat was om tot hem door te dringen, die zijn vertrouwen kon hebben, die wist hoe ze met hem diende om te gaan, iemand die een oprecht respect voor hem had, en een grote appreciatie, ja- die hem van hem hield voor zo lang hij geleefd heeft denk ik…maar in de andere relaties die hij had, sloot hij zich steeds erg af, voor niemand eigenlijk lang aanvaardbaar, het was ook moeilijk om met hem alleen te zijn. Met hem alleen aan een tafel te zitten. Sommigen konden dat echt niet uitstaan. Daar ging steeds een spanning een stroefheid van uit. Een beklemming voor de anderen. Dat was nooit gemakkelijk. Hij gaf soms het gevoel het idee met zijn gedachten ergens anders te zitten, een heel onaangename vorm van geslotenheid. … Geslotenheid en wanneer hij dat hier probeerde te doorbreken, tijdens de koffiepauze bijvoorbeeld, dan vond ik dat soms erg grappig. Hij probeerde vlot te doen, was zelfs plots babbelziek…of probeerde dat te zijn. Maar ook dat werd door niemand geapprecieerd.

Iris : (grinnikt) Zijn praatzucht verschool zijn zwijgen!


Jan :Ja…huh…Hij…hij heeft wel wat mensen doen lijden ook doen lijden manier. Mensen die het echt goed met hem voor hadden, die van hem hielden…soms mensen die heel gemakkelijk, heel stevig in het leven stonden ook …

(wordt volgende week vervolg)

85h De Onbekende

Transcriptie VHS-tape (vervolg)

X: …wanneer je als kind alles doet, zoals je opvoeders je dat vragen… je beantwoordt daar aan …zonder, dat je daar bewust van bent…de atmosfeer van het ouderlijke huis is de zuurstof die je inademt…daar neemt het kleine kind alles onvoorwaardelijk aan…zelfs de meest gewone situatie, zou door een kind dat daarin is opgegroeid niet als “ongewoon” ervaren kunnen worden… maar precies als herkenbaar…Sammy stelde zich geen vragen over zijn ouders!…Nooit!…Wij waren het die hem die vragen aanbrachten.. Wij waren het die hem daarop wezen!…maar Sammy zelf aanvaardde nooit dat iemand bij zijn ouders gebreken zou doen uitschijnen…ik geloof dat zijn deelname aan sessies in de Kring…voor hem een manier waren… om er achter te komen hoe andere mensen in elkaar zaten…hij had heel weinig contacten…en onze bijeenkomsten gaven hem een gelegenheid om dat te ontdekken…ik denk niet…ik geloof niet dat hij hier veel vorderingen heeft gemaakt…

Jan : ..tja …hij luisterde …hij keek en luisterde, zo kan het dat wel zeggen…het was inderdaad moeilijk om je dat nu in te beelden. Ik bedoel; die situatie waar hij zich geen vragen over stelde, zoals je dat net aangaf: hoe zei je dat weer? Een kind stelt zich geen vragen over de atmosfeer van de huiselijke situatie, het ouderlijk gezin wordt als evident beleefd, als gegeven, nooit als vraag. Later moet dit wel gekomen zijn. Voor zover ik Sammy heb mogen meemaken, voor zover ik mij hem goed herinner, had hij geen, zag hij geen uitwegen, of kende hij geen uitwegen uit dat gezin, iedere opgroeiende generatie heeft ‘peers’ zoals je zei, heeft leeftijdsgenoten waarin een opgroeiend adolecent zich in erkent, zich bij aansluit. In het meest markante geval wordt die gekenmerkt door een ‘generatiekloof’, tekent die zich af als een breuk met de vorige generatie. Ook daar kon Sammy klaarblijkelijk geen aansluiting bij vinden.

x: Ik zal je zeggen waarom, Jan, …

(wordt volgende week vervolgd)

85g De Onbekende

Transcriptie VHS-tape vervolg

X: wanneer je als kind alles doet zoals je opvoeders dat vragen… je beantwoordt daaraan …zonder dat je daar bewust van bent…de atmosfeer van het ouderlijke huis is de zuurstof die je inademt…daar accepteert het kleine kind alles onvoorwaardelijk…zelfs de meest gewone situatie zou door een kind dat daarin is opgegroeid, niet als ‘ongewoon” ervaren kunnen worden… maar precies als herkenbaar

(onverstaanbaar)

…Sammy stelde zich geen vragen over zijn ouders…nooit!…Wij waren het die dat aanbrachten die hem daarop wezen…maar zelf aanvaardde hij nooit dat iemand zijn ouders in gebreke zou doen uitschijnen, nooit!…ik geloof dat zijn deelname aan sessies in de Kring…voor hem ook een manier waren… om er achter te komen hoe andere mensen in elkaar zaten…hij had heel weinig contacten…en onze bijeenkomsten gaven hem telkens een gelegenheid om dat te ontdekken…ik denk niet dat…ik geloof niet… dat hij veel vorderingen heeft gemaakt…

Kijk, zo’n situatie kan je maar goed begrijpen kan je maar duidelijk zijn indien daar een kentering in komt en die kwam niet! Wat wij zagen kon hij niet zien!
Je zou pas duidelijk kunnen aantonen dat je, dat wij, als groep, het bij “het rechte eind” zouden gehad hebben doordat onze opmerkingen verandering, verbetering zouden gebracht hebben in zijn leven – die kwam niet…hij wentelde zich in zijn problematiek
wanneer iemand een ommekaar in zijn leven kan maken, wanneer De Kring daarbij kan helpen – een ander levenspad te kiezen – iets belangrijk te ondernemen, dan heeft die De Kring eigenlijk iet meer nodig!
…een ladder -zeg maar- die daarna weggesmeten kan worden
en we zien dan ook iemand anders voor ons dan degene die we ontmoetten.

Iris : ja sommigen zijn hier zeer sterk geëvolueerd, maar wik weet niet zo, ik kwam hier, omdat ik mij deel voelde, nog steeds deel voel uitmaken van De Kring, als solidariteit. Ik bedoel, je gaat zo maar niet weg wanneer je problemen zijn opgelost, dat zou het gevoel geven dat je de anderen achterlaat. Ik had toen voornamelijk het moeilijk met mijn moeder, en met loslaten in het algemeen, en dan het rouwproces dat na haar dood volgde. Maar ik heb De Kring nooit opgegeven. Ook niet daarna. Ik geloof dus niet dat het als een soort ladder is die je daarna wegwerkt. Misschien is dat zo bij een therapeut, ik bedoel de begeleiding door een psychiater. Iets officieel zeg maar. Hier voel ik de geest van solidariteit als heel belangrijk aan. Ik mag gerust zeggen dat ik hier graag kom! Dat ik zelfs naar onze bijeenkomsten uitkijk. Vroeger in de tijd van Sammy, en nu nog altijd, met de nieuwe mensen die er ondertussen deel van uitmaken. Het is telkens iets nieuws, en het is goed om ier samen te zijn. Ik voel mij hier veilig. Een gevoel van veiligheid, zelfs geborgenheid dat ik nergens anders zou kennen…

84h – De Onbekende

Transcriptie VHS-tape (vervolg)

X :…Die ouders…dat waren geen monsters…dat waren mensen die lijden…die niet geconfronteerd wilden worden met de pijn uit hun jeugd …die niet…konden daarmee leven…dat is moeilijk te vertellen …moeilijk te begrijpen … ze wilden goed doen… ook tegenover hun zoon … ze meenden het goed maar ze deden het slecht , om dat er hun iets traumatisch in de weg stond…daardoor hadden zij een reflex ontwikkeld … die haast natuurlijk is … waarbij zij iedere…iedere onvolkomenheid, … iedere fout… iedere ‘oneffenheid’ -zeg maar- bij hun zoon bliksemsnel konden ontdekken en naar hem doorspelen…zij zagen iets verkeerds in alles wat hij deed, en zagen dat onmiddellijk …en zagen enkel maar dat… dat negatief beeld…ze waren eerlijk niet in staat om dat anders te doen… tenzij ze diep therapeutisch aan zichzelf gewerkt zouden hebben…zichzelf zouden instrueren, groeien…maar dat deden de ouders van Sammy niet… dat was toen ook niet zo gebruikelijk om in die na-oorlogse jaren…dokters schreven kalmeren de middelen voor … ik geloof niet dat er ooit in de geschiendis meer kalmeermiddelen geproduceerd zijn geworden….Soms denk ik dat Sammy iemand totaal anders geworden zou zijn indien zij een goede therapeut hadden gevonden!
Er zijn… opgemerkt… bekeken worden… was voor Sammy een voortdurend negatieve ervaring. Hij deed alles om dit maar te vermijden…Daarom kroop hij terug in zijn eigen wereldje.

Paul: Ja goed! Maar waarom kwam hij dan naar hier? Waarom wou hij dan deel uitmaken van De Kring? Dat zou toch volledig het tegengestelde aantonen van wat jij beweert?

X: Wel, hij wou daar uit! Uit zijn isolement bedoel ik …Hij bewonderde sociale mensen … sociaal in de zin dat zij gemakkelijk met iedereen contact konden maken …dat kon hij net niet …hij heeft dat voortdurend geprobeerd…gedurende heel zijn bestaan… maar dat lukte blijkbaar nooit goed …zijn wil was er wel …hij wou zijn zwijgen doorbreken …daar had hij het precies zo moeilijk mee …tijdens zijn jeugd was het moeilijk omdat het voorbeeld van zijn vader …van zijn ouders …dat wat hij thuis zag …niet herhaalbaar was in zijn omgeving! …een kind wil … een jongen wil zijn vader imiteren …neemt aan zijn vader voorbeeld … dat werkte hier precies niet …indien hij zich betweterig, autoritair…zoals zijn vader zich gedroeg…Daarmee kon hij nergens vrienden maken …en zijn omgeving had in hem niets gestimuleerd dat hij als positief ervoer … hij had helemaal niets om naar de naderen naartoe te gaan! (ieder woord nadrukkelijk) …hij kon zichzelf enkel als een vlek, als een gebrek zien (onverstaanbaar) …zoals Iris zei …zo was het. Iedereen heeft wel een gemengd zelfbeeld, van zichzelf …een manier om zich voor te stellen …om sociaal …om met de anderen om te gaan …dat kan heel status bepalend zijn … toont onmiddellijk uit welke laag van de bevolking je komt …Sammy had dit nooit geleerd …Hij kende enkele omgangsvormen zoals…beleefdheid … tafelmanieren …maar het …het kon niet tot de spraak komen.

Iris: Ja, zo was het Sammy had enkel de buitenkant leren kennen! Van zichzelf zowel als van anderen!…

X : Hij kwam hier dus om dat te doorbreken …ook omdat hij geen blijf met zichzelf wist …’met iets zat’…Hij zocht wel actief contact met de mensen, maar hij …Ja! …hij wist eigenlijk niet hoe dat ging…hoe hij dat moest doen…en daarom kwam hij hier!

Jan: Ja, inderdaad, soms heb ik gedacht dat De Kring zijn enige mogelijkheid met zijn geweest om contact te hebben met de anderen…

85f De Onbekende

Transcriptie VHF-tape (vervolg)

X: …Och, hier in de Kring praatte Sammy wel, hoewel dat… dat wij daar lang hebben naar moeten wachten!…het was zo, dat hij…dat hij niet zo iemand was die onopgemerkt kon blijven zwijgen (glimlachend)….je kan hier zo in onze kring aanwezig zijn …zo, zonder iets te zeggen …je aandacht toegespitst naar wat er omgaat, maar zo was het niet met Sammy…Zijn aanwezigheid woog op de één of ander manier…ook al zei hij niets…en leek zijn houding…zijn lichamelijke houding passief, de manier waarop hij op zijn stoel zat … of hing, beter…zoals je wil…gaf zelfs…gaf ons soms …gaf mij iets van onverschilligheid, ongeïnteresseerd zijn…maar dat bleek hij in werkelijkheid helemaal niet…hij had steeds heel goed opgelet!…had zelfs beter, veel beter naar de anderen geluisterd dan wij dat hadden gedaan…kon steeds precies zeggen wie wat had meegedeeld…Maar wij …

Wij konden niet tot hem doordringen…
Hij nam zijn ouders voortdurend in bescherming…er was geen manier waarop wij …hem tot een zeker inzicht konden brengen. Hij ging de schuld voortdurend plaatsen bij zichzelf, hij verweet zichzelf voortdurend…Zo…

Sammy als kind blijft onzichtbaar voor zijn ouders…deze ouders zien in hem enkel… enkel wat en wie zij willen zien en het kind – Sammy – zal zich daarnaar ook gedragen. Er is dus sprake van een “dubbele negatie”(maakt een gebaar de vingers). En zo krijgt het kind … Op die manier kreeg Sammy nooit een spiegel…Hij leidde als kind een echo-loos bestaan…slaagt er nooit in om dat beeld van zichzelf op te bouwen dat ieder normaal kind binnen een gewone gezinssituatie daartoe krijgt… Daardoor gaat het kind verstillen. Kan zich niet mededelen, zeg maar. …Letterlijk niet mede-delen.

Deelachtig zijn aan iets….aan…buiten de familieband staan…of nog beter…zijn plaats…(grinnikt) Zijn terechte plaats in deze familie is er buiten!(kijkt naar de anderen in het rond)…Hij wordt als het ware in ‘orbit gehouden’ Heeft hier iemand hier zo niet gezegd? …Was jij dat Jan? …Of Iris? Dat vond ik zeer treffend!…hij draait als een satelliet omheen zijn ouders…blijft in hun gravitatie gevangen…blijft de gevangene van hun zwaartekracht…zelfs wanneer ze beiden dode sterren geworden zijn…omdat tenslotte…omdat dit tenslotte de …zijn enige, de enige vorm van identificatie zal zijn tijdens zijn jeugd en tijdens de rest van zijn latere leven….Wij konden daar weinig tegen in brengen…en daarom scheen hij dikwijls zo ondoordringbaar voor ons….ook al bleek dat hij heel goed open kon staan voor anderen! Kijk…eigenlijk…zou je het zo kunnen zien…dat zijn aandacht voor de andere…zijn absolute aandacht …precies overeenkwam met zijn aandacht voor de ouders…en waarschijnlijk voor anderen in zijn leven…hij…hij was het centrum van zijn eigen wereld…waar …en hij stelde afwisselend ook anderen ook in dit centrum…dat was …dat was zijn enige…of de bijzonderste manier waarop hij had leren omgaan met de wereld…met de andere…door te zwijgen en luisteren, door zijn aandacht te richten op zichzelf op op de anderen met even veel concentratie.

85f De Onbekende

Videoband VIII – transcriptie (één spreker is buiten beeld en onbekend “X”)


X: Sammy begreep dat niet…hoe hij zich voortdurend in onmogelijke situaties werkte…dat had met heel veel te maken…we konden hem dat niet duidelijk maken

Iris: inderdaad, en het was ook voor ons dikwijls moeilijk!

X: Kijk, het feit alleen al dat hij aan zo’n groep als ‘De Kring’ meedeed zegt eigenlijk heel veel van hem…de meesten hier van onze leden zijn mensen die levensproblemen ervaren die we allemaal wel eens tegenkomen, rouwen bij verlies, omgaan met een scheiding, moeilijkheden om zich aan ingrijpende veranderingen in hun leven aan te passen …en de jeugdervaringen komen daar steeds naar boven…Maar bij Sammy was dat …was dat zijn manier om ….om er achter te komen hoe mensen eigenlijk waren…Hij had geen praktijk in de omgang, zeg maar…en dat was niet omdat hij dat zo had gewild…Op de duur leek wel dat hij voor dat afgezonderd leven koos…maar eigenlijk kende hij niets anders…dat was zijn manier om te overleven.
En hier kon hij ervaren wat er in mensen omging.

Iris: ja, inderdaad! Hij bleek steeds heel goed geluisterd te hebben naar de anderen, ook al gaf hij dikwijls een passieve en afwezige indruk…en hij bleek over een buitengewoon inlevingsvermogen te beschikken!

X: Tja, inleving …dat was zijn manier om voor de anderen, om voor zijn ouders te zorgen…hun naar heug en meug in te volgen…op hen ingesteld te zijn. Hij was zeker geen praktisch mens! Maar hier leerde hij tenslotte wat er in ander om kan gaan….en hoe anderen op hem respondeerden…

X: Dat bleek heel nieuw voor hem te zijn…Kijk, ik zie dat zo…wanneer een jong mens geïsoleerd geraakt binnen een gezin…dan zijn er een reeks van natuurlijke uitwegen…plaatsen …personen…die…waaraan de opgroeiende jongen zich kan optrekken, waarin hij zich kan herkennen…in de regel is dat de ‘peergroup’ of de school of de jeugdbeweging, of iemand uit de familie, een nonkel of tante…sport…of de school. Bij Sammy waren al deze vluchtwegen gesloten…soms leek het wel of zijn ouders die angstvallig bewaakten… er voor zorgden…bewust of onbewust…dat hij nergens naar nergens nog weg kon…dat hij nooit daar kon geraken…tenzij op die plaatsen waar hij nooit zou kunnen aarden, zodat hij zeker naar hen diende terug te keren!…doordat er geen andere weg was…Volgens mij vertelt dat veel over zijn zwijgzaamheid…wanneer je …wanneer iemand steeds geconfronteerd wordt met zijn omgeving en nergens een herkenningspunt aantreft dan …dan …je het… het is dan duidelijk waarom die zwijgt…wat zou die kunnen zeggen trouwens? Hoe zou die contact kunnen maken? Er was niet iets waarmee hij zich kon voorstellen…iets om mee naar de andere toe te gaan, of iets waardoor hij de anderen kon verstaan…tenzij die duidelijk kenmerken van zijn vader of moeder zou hebben gehad…Dat waren waarschijnlijk de enige…karaktertrekken waarop hij wist hoe te responderen met zijn zorg. Zijn zwijgzame aandacht!

85e De Onbekende

Transscriptie VHS-video tape

(Onbekende stem buiten beeld)X: alles wat Sammy uit eigen initiatief ondernam werd niet …werd ontmoedigd. Niet geweerd of afgehouden maar eerder belachelijk gemaakt, ontmoedigd, weggewuifd, …Viktor werd slechts uitzonderlijk kwaad op zijn zoon …tenzij…maar hij verloor zijn zelfbeheersing net op die momenten dat…Viktor iets niet wist…niet kon beantwoorden ….iets dat Samy wel kende, omdat hij dat in de school geleerd had bijvoorbeeld…

Iris: Ja, het zou kunnen dat …maar… misschien is dat wel generatie gebonden!… in die tijd was het nog zo dat ‘kinderen dienden te zwijgen wanneer grote mensen aan het woord waren’ – toch in conservatieve gezinnen!

X: ….het archaïsche… is dat eigenlijk – iets …dat wat het verleden meebrengt…de ouderen die het voor het zeggen hebben, tja…vooral de familie tak van moeder geloof ik…die eerder burgerlijk was…die van de vader was duidelijk landelijk…maar ja, de tijdgeest kan daarin zeker meespelen!…maar wat ik bedoel is : Sammy stuit niet op duidelijk verzet. Dat had zijn persoonlijkheid …dat zou net zijn zelfkennis, zijn persoonlijkheid hebben aangescherpt. Verzet had aan hem getoond wie hij was, zeker het verzet door vader. Maar dat was het niet!… Sammy ontmoette nooit verzet, enkele ontmoediging!

Iris: Er is een dichter…Wie was dat weer…Was het Oscar Wilde? die…zei dat je met een bitter woord …dat ieder met een bitter woord stukmaakt dat waar die van houdt?


X: …Vader Viktor beleeft zijn zoon voornamelijk als dreiging, als een concurrent , zoals Viktor zijn vader verstoten had, …zijn plaats had ingenomen door de materiële zorg voor het gezin van hem over te nemen, vooral gedurende de oorlog…door de enige kostwinner te worden.

Iris: ja, het blijft een complexe situatie. Ik zie een gezin steeds als liefde. Liefde die de mensen nauw samenbrengt. Liefde vormt de kern van ieder gezin. En daardoor kan er wel iets misgaan. Omdat mensen niet goed weten hoe ze hun liefde kunnen meedelen. Soms omdat ze zichzelf in de weg zitten.

X…Ik wil niet gezegd hebben dat ze niet van elkaar hielden!…dat maakt het net zo dramatisch…indien ons verhaal zou gaan over de scheiding van een man en een vrouw… die zouden willen van elkaar weggaan en de strijd om de kinderen, dan hadden we zeker overeenkomsten gezien, maar op een heel andere manier!…ik denk wel dat (aarzelt, stamelt onverstaanbaar) …neen, ik weet het niet…hoe kunnen mensen liefhebben wanneer ze met zichzelf reeds overhoop liggen? Er zijn wel honderden redenen om te scheiden…meestal omdat er iemand anders in het spel is. Dat één van de twee een ader leven wil, of dat de partner niet mee is geëvolueerd …maar dat is het hier niet. Al dat …(onverstaanbaar)

Iris: je zal het niet geloven maar ik herinner mij nog dat Viktor ooit scheiding heeft overwogen om fiscale redenen!

Paul: Huh?

Iris: Geld was heel belangrijk voor hem!

X: Ja dat meen ik ook gemerkt te hebben.. al dat…ik zou …neen gierigheid was het niet…geld had een bijzondere betekenis omdat vader Viktor uit een armoedig gezin kwam.

Paul: Armoede inderdaad! Ik ken niets dat meer bepalend is dan armoede! Armoede drukt op alles. Materiële armoede!

X: Tja…Hij was eerder …geld had een bepaalde symboliek voor vader Viktor. Was zijn soort van overwinning….op de armoede die hij als kind had meegemaakt…maar het moet een bijzondere symbolische waarde voor hem hebben gehad. Die ver boven het materiële uitging.

85b De Onbekende

Transcriptie VHS-tape vervolg

(X: onbekend buiten beeld): wat aan Sammy het meest heeft ontbroken waren herkennigspunten, vooral tijdens zijn jeugd. Zijn vader die jaloers op hem was, zijn moeder die hem enkele een negatiever spiegel kon voorhouden, hij ervoer ….hij voelde zelfs…Hij was ongewenst zou zou je wel kunnen zeggen, werd voortdurend er aan herinnerd dat hij te veel was, dat hij in de weg zat, waar er spullen die van hem waren dienden te verdwijnen, om niet te zeggen dat hij moest verdwijnen!
In Grauwegomme kon hij nooit een herkenningspunt hebben gevonden…

Paul : Waarom is hij er dan gebleven?

X: ….omdat hij niet beter wist, hij kon niet vergelijken wist niet …

Paul: Kom nou!

X: …Het is moeilijk om je voor te stellen… hoe iemand de wereld bekijkt die in zo’n toestand opgroeit… anders gezegd …het is enkel door het contact te maken met anderen dat je je jezelf…..je eigen toestand kan begrijpen …was het enkel maar omdat je die dan kan vergelijken met die van anderen…
In zijn familie kon hij geen enkel herkenningspunt ontdekken, …zelfs niet iemand die hem…accepteerde…die hem graag had…kon op niemand rekenen voor enige appreciatie…

Paul : Kom nou! Dat is niet waar! Zijn familieleden waren wel erg bezorgd om hem!

X: …Ja, Paul hangt er van af wat je met ‘bezorgdheid’ bedoelt…het zal er zo hebben uitgezien…van op een afstand. ….wie zei dat ook al weer?… wie was dat weer? Een vrouw uit de buurt zei, dat zij niet wilde dat haar kinderen met hem omgingen omdat hij er zo ongelukkig uitzag en dat zij niet wou dat ze door Sammy werden beïnvloed!
…Iets moet zeer zeker zichtbaar zijn geweest voor de omgeving!… je ziet wel aan iemand dat het hem niet goed gaat… zeker wanneer die toestand niet verandert…mensen grijpen niet in…en wat zouden ze kunnen doen!?…. Zeer zeker zullen zijn ouders hun bezorgdheid hebben uitgedrukt maar in feite ze lagen in zekere zin aan de basis van wat er bij hem is ging…

Paul: “Geef je ouders maar weer de schuld!” gekend motto! (roept uit:) Gedateerd!!

Jan: …Punt is Paul dat hij geen herkennigspunten ontdekte en dat, binnen de proviciale omgeving van Grauwegomme, daar zeer zeker daar niemand was die hem daar bij had bij kunnen- of willen – helpen! …(onverstaanbaar) heb nooit gezegd of willen zeggen dat zijn ouders bewust verantwoordelijk waren voor wat er bij hem allemaal misging …ze waren zelf slachtoffer van de situatie …maar psychisch konden ze dat op de één of andere manier beter aan.

Paul: Zij hadden die uitweg wel gevonden?

X: …wel ja, in zekere zin is dat zo! Viktor had de weg uit de armoede gevonden, en zijn moeder- hoe heette die ook al weer?

…? (niemand antwoord …)

X: Hij voelde wel dat hij het buiten Grauwegomme diende te zoeken, maar hoe en waar?

Paul: En wat?

X: Ja, Sammy groeit in een omgeving die hem zeer hem weinig biedt.

Iris: …als in een huis zonder spiegels! (glimlacht om haar eigen vonst)

X: Wel ja, …zo kan je het wel noemen, ja….

85c de onbekende

Transcriptie van VHS-casette -vervolg

(Onbekende) X: …waar ik wil toe komen is…hij had iemand anders geweest, geheel anders indien …indien hij in een andere omgeving had opgegroeid…

Paul: Wat? Wij toch allemaal!

X: …ik bedoel …die afzondering, dat verkrampt zwijgen, volgens mij is dit iets dat hem werd aangedaan…iets dat, vreemd genoeg niet in zijn aard lag, hij heeft vele dingen in zijn leven daardoor gemist en die vreemde man geworden tegen wil en dank…dat was zijn strategie om te kunnen overleven …om zich te beschermen

Paul: Beschermen? tegen wie of wat?

X: …wel, renoveer iets dat er niet meer was…het is een moeilijk proces dat maakt dat wisselwerkt met de omgeving…waar je (onverstaanbaar) …je bent wie je bent…je bouwt jezelf op in wisselwerking met je omgeving…door sommige uitspraken over jou die je bij blijven…door de houding van de anderen en hoe jij daar mee omgaat, door je reacties, en hoe de anderen op jou reageren…
Sammy had …ik denk dat het moet aangevoeld hebben als het spelen van een voorgeschreven rol. …Aan verwachtingen te moeten voldoen en zelf …aan de verwachting om te falen…hij werd heel bedreigend voor zijn vader …die daardoor zijn plaats in het gezin zag wankelen …en moeder steunde in zekere zin haar echtgenoot door haar zoon te verminderen, …door negative uitspraken over hem te doen zeg maar….dat hield het gezin in stand

Paul: Hoe was dat gezin? Ik bedoel, hoe zie je dat die sfeer, hoe was die in huis?

X: …dat hangt er van af van uit welk personage je de situatie bekijkt. Moeder moet heel gelukkige jaren hebben beleefd toen de kinderen nog klein waren, maar dat verandert,...(onverstaanbaar) het lijkt wel of ze…dat is niet zo duidelijk maar er zijn …er wordt veel luidruchtige ruzie gemaakt…moeder roept …Sammy zei ergens ‘lawaai maken’ … zij moet heftig zijn te keer tegenaan… tegenover haar Viktor man, die koud en afstandelijk bleef onder haar schreeuwerige aanvallen.
…Sammy was daar een afstandelijke getuige van. Ik stel mij dat voor als een gezin waar de leden naast elkaar leven. Ze houden van wel elkaar, ze willen bij elkaar blijven… maar ze kunnen dat niet laten blijken. Hebben geen middelen om dat mee te delen. En zitten zodanig met hun eigen problemen vast …een geladen sfeer, spanning – zo heeft Sammy dat meegemaakt…Viktor had zich sterk te houden, een masker op te zetten om zijn onverdraaglijke pijn te verbergen: ongewenst te zijn, zich nuttig te moeten maken om erbij te mogen horen en de moeder (hoe heette ze weer?) die (onverstaanbaar tot het einde van de tape)