83d Zwart Schaap

het begin van deze tape is beschadigd – na tien minuten wordt een beeld zichtbaar: nog steeds dezelfde kamer – De camera positie is gewijzigd zodat we enkel Iris en Jan kunnen zien, die naast elkaar zitten – van sommige achtergrond-geluiden is af te leiden dat er zich nog anderen in de kamer bevinden

Jan :…Harry Jacoby?
….Heette hij zo niet? Speelde helemaal geen rol in Sammy’s leven tenzij die ene keer… die je zou kunnen vergelijken met een botsing… met wagens bij een ongeval …een crash
…of toch ook weer niet
Sammy was tien of twaalf en liep verstrooid over het speelplein. De jongens peelden er met de bal… en zoals het altijd daagt met ballen… die… die rollen steeds in de richting van diegenen die er niets mee te maken willen hebben ….Sammy had een hekel aan sport
…die bal rolde zijn richting uit… en eerder uit welwillendheid dan uit behoefte, schopte hij die bal terug.
…waarbij er een heftige schop tegen zijn achterwerk volgde! Zo hard dat het zijn staartbeetje brak!
…en wat deed Sammy
…Hij deed niets
wat er eigenlijk was gebeurt is hem zelf nooit duidelijk geworden
…iets met een bal die in een richting moest en daar niet naartoe was gevlogen door zijn toedoen of niet…
….maar punt is: waarom reageerde hij niet?
Rond die leeftijd zou het voor de meeste jongens duidelijk zijn wat te doen – Sammy was niet klein en niet zwak. Hij had heel gemakkelijk die jongen een klap voor zijn kop kunnen verkopen waardoor dat die half buiten westen was gegaan…maar dat doet hij net niet
…waarom deed hij dat niet
Omdat er niemand achter hem stond

Iris: achter hem…hoe bedoel je jan?

Jan : …figuurlijk dan
…iemand die hem had…

Laat mij…(mompelt even iets onverstaanbaar kijkt rond)
…ik zal het zo zeggen: – gesteld dat hij de geregelde weg had gekozen wat had hij dan kunnen doen? – Bijvoorbeeld: hij had naar de leraar kunnen stappen of naar zijn houders en klagen over wat er was gebeurd… hij had met zijn vader of moeder naar de dokter kunnen gaan … die had een verslag kunnen opmaken …een bewijs kunnen leveren …Hij had niet teruggeslagen, dus hij had ‘de overheid’ de orde, de leraar kunnen inschakelen …hij had voor de pacifistische geweldloze oplossing kunnen kiezen, die van het schoolreglement zeg maar. Een dokter had hem kunnen onderzoeken en tot bevinding gekomen dat dat staartbeentje gebroken was en de school had kunnen uitmaken wie de schuldige daarvan was en …eventueel verantwoordelijk te stellen en om reparatie, …betaling…of of straf excuses, en minstens de kosten te betalen voor de behandeling …
Maar daartoe had hij zijn ouders nodig. Ouders zie zich achter hun zoon zouden scharen… die zich voor hun zoon zouden interesseren… die hun zoon belangrijke genoeg hadden gevonden om voor hem op de te komen, die hem dat waard hadden gevonden om voor naar de dokteren te gaan en heel die omslag te aan te vatten om tegenover de school klacht in te leveren!
…en dat gebeurde net niet!…En hij wist dat dit nooit zou gebeuren, dat alles wat hij thuis hierover zou gaan zeggen… dat dat hem dat als een boemerang zou terugkomen, en hem nog meer in de moeilijkheden zou hebben gebracht! … Zelfs al voelde hij zijn vuisten jeuken op dat moment, en was hij groot en sterk genoeg om die andere die eigenlijk kleiner was gemakkelijk tegen de vlakte te slaan, toch deed hij dat niet…Want
…Dat kind handelde niet omdat zijn ouders, en eigenlijk niemand uit zijn omgeving, voor hem daar waren. Wat hij ook had gedaan – hij had er hij moederloos alléén voor gestaan. Bij niemand steun gevonden… Er was niemand die hem zelfrespect had bijgebracht…Zijn vader duldde enkel respect voor zichzelf en voelde alle aandacht die naar iemand anders uit de gezinskring ging, aan als een dreiging…als iets dat hij diende te bestrijden… Sammy kon zich niet verdedigen omdat er nooit iemand was geweest die hem ooit verdedigingswaard had gevonden, …die hem respecteerde of voor hem had ingestaan… door respect te ontvangen leer je respect te geven en af te dwingen…Sammy kreeg uiteindelijk respect van niemand, of ging jongens die hem respecteerden niet meer vertrouwen…en ging zich ook zo gedragen dat hij geen respect van de andere jongens afdwong.
…dat was ook de reden voor deze trap van Harry …Harry zat in het kamp dat dit door had. Harry had die problemen niet.
…die jongen wist dat hij Sammy kon tappen zonder daar de gevolgen van te hoeven ondergaan.

Die andere jongens en waarschijnlijk zelfs de leraars voorvoelden dat ze niet voor Sammy uit de weg hoefden te gaan…dat ze zelfs hun ongemakken op hem konden afwerken, hun tegenslagen uitwerken …Dat was tenslotte wat ook Harry hier had gedaan, ….zijn verlies…Het verlies dat hij niet kon verdragen afwerken op Sammy!…
Hij wist dat Sammy niet zou optreden en dat er niemand voor Sammy optreden zou! ….lafheid en on-respect begeleiden dat …een soort ontheffing van verantwoordelijkheid… ja dat zal het wel zijn… maar wat ik wil zeggen is dat….dat wat als lafheid er uit ziet ….indien had Sammy had beschikt over de verdedigingsmiddelen die ieder van zijn leeftijdsgenoten zou hebben gehad hij hier heel anders was uitgekomen, zelfs die nooit had voorgehad.

Iris : het vreemde is dat …dat hij daar zich op geen enkele manier van kon losmaken. We hebben hier in de groep Sammy herhaaldelijk gewezen op deze invloed die zijn ouders en zijn omgeving op hem hebben gehad, en hij luisterde, en hij begreep en hij werd zelfs sterk geraakt door onze reacties, maar in feite veranderde er in zijn leven niets, alles wat we het hem hebben aangebracht, bleef zich maar herhalen…


Jan: … het was alsof iets onbewust hem daartoe bracht, iets dat gewoon in hem zat, alsof hij de reacties van zijn ouders ingebouwd had, alsof die voortdurend tegen …alsof hij voortdurend hun stemmen in zich kon horen, hun afkeuren… zonder invoeling

Iris : … maar hij zelf besefte dat niet, dat was zijn gewone doen, zeg maar, hij verstond dat niet … of beter …of hij herinnerde zich steeds het negatieve, kwam nergens tot zijn recht of had het gevoel van nergens te kunnen… zijn wie hij was… tot worden voor wie hij werkelijk was, tenzij, …wel ja, misschien hier in onze groep, in de Kring, daar ging het soms heel anders, daar hebben we hem even anders gezien …hij kwam voortdurend in de meest onmogelijke situaties terecht… voortdurend daar waar hij niet thuishoorde, alsof hij… alsof het lot daar hem toe koos, alsof hij dat zelf opzocht…ik weet het niet, hij strompelde steeds wel in een situatie waar hij …waar hij…eigenlijk helemaal niet in thuishoorde, geen aansluiting vond, nooit vrienden maakte, vooral werksituaties waren zo voortdurend… vervreemding, …vervreemding was eigenlijk gewoon, tussen mensen leven die met andere dingen bezig waren, …andere belangstelling hadden, andere smaken …voorkeuren, hij vond dat voortdurend dom maar aan de andere kant kon hij zich nooit aansluiten, liepen die sneller dan hij, hadden sneller dan hij een situatie door, …waren daar beter vertrouwd mee, maar zagen aan de andere kant dit… Je kan dat eigenlijk niet uitleggen, om dat te kunnen zou je een groot schrijver moeten zijn of een filmmaker, je zou dat op theater moeten brengen om aanschouwelijk te tonen…

Jan : niet geschikt voor gewone conversatie

Iris : Een verboden gebied, waarvan het verbod in hem lag …het… een systeem dat op zichzelf draaide;

(een stem buiten beeld komt tussen maar is onverstaanbaar, zijn tussenkomst klinkt als een vraag)

Jan : … kijk zo’n zoon volgt het voorbeeld van zijn vader, het is dus te verwachten dat wanneer Sammy uit zijn schulp kruipt de eerst mogelijk vorm waarin hij zich kan vertegenwoordigen is het nadoen van zijn vader, de enige personificatie die hij ooit heeft geleerd is dat, en de wegen naar andere bleven afgesloten… zodat alles steeds opnieuw kan beginnen …zodat hij nergens aansluiting kan vinden, begrijp je?

Iris : Ja, Sammy groeit op in een gezin met gesloten ouders – hij kent zichzelf niet, krijgt het gevoel nooit zichzelf te mogen zijn omdat hij moest voldoen aan hun verwachtingen – dat wil zeggen aandacht voor hen hebben voor hun kwalen en voor hun wisselende stemmingen… hijzelf kon goed aanvoelen,..zijn vader wat voortdurend ziek

Jan : Hij…zocht voortdurend naar zichzelf – hij wist steeds heel goed wat hij voor anderen moest doen, dat is wat anderen van hem verwachtten, vrienden die misbruik van hem maakten, …als hij al vrienden had,…Sammy had voortdurend angst, had waarschijnlijk door de onvoorspelbare woede uitbarstingen van zijn vader die angst en verwarring bij hem hebben gezaaid die hem onzeker maakten, ook de lichamelijke mishandeling de slagen hij kreeg, of beter, de grenzeloosheid waarde hij soms gestraft, afgeranseld werd, vader koelde zijn woede, zijn teleurstelling op zijn zoon, zonder dat daar eigenlijk een reden voor was aan te geven, wat de ene dag kon dat kon, dat kon andere niet – hij probeerde dus met alle macht de verwachtingen van zijn vader in te lossen… wat vanzelfsprekend enkel maar kon mislukken – vooral die woede uitbarstingen die…ik denk aan dat voorbeeld van Harry dat je net hebt opgenoemd …dat kadert daar heel goed in…Sammy had enkel leren incasseren en nooit zelf klappen geven… en de onvoorspelbaarheden van zijn vader maakte dat hij steeds op zijn hoede bleef…, tijdens …ik herinner mij nog dat tijdens een doktersbezoek zijn reflexen werden getest, …weet je wel met zo’n hamertje op de knie kloppen…de dokter kon die niet uitgelokt krijgen, …konden reflexen niet zien hamer op knie, niets! …zo erg was hij voor bescherming in zichzelf teruggedrongen …teruggetrokken – kon zich nooit laten gaan in om het even welke situatie, Sammy kon zich nooit ontspannen …kende dat niet, een situatie waar hij zo vrij in zou gebabbeld hebben…. Hij cijferde zichzelf voortdurend weg, maar daardoor leerde hij ook niet kennen wat er in hem leefde, hij was afgesteld op zijn vader,… lees zijn opstellen maar …die hij als kind heeft geschreven…dat had je toch gedaan Iris?

(wordt volgende week vervolgd)

83c Zwart Schaap

Iris : Maar Paul, je weet toch dat ieder kind met een ouder zonder invoelende vermogens steeds het gevoel dat het nooit zichzelf kan zijn. – …of mag zijn…. Ieder kind met zo’n ouder heeft altijd het gevoel nooit goed genoeg te zijn, nooit te voldoen bedoel ik….Nooit aan de eisen van de ouders tegemoet te kunnen komen, steeds maar te falen… Ieder kind met een ouder die geen invoelende aandacht kan geven, weet dat tegenspraak niet geaccepteerd wordt: het kind weet immers al dat die ouder altijd gelijk heeft. Zeer frustrerend voor een kind! – Zolang de zoon zijn vader aanbidt, zal het Sammy een redelijk leven hebben.

Paul :…Maar…wacht eens even…(aarzelt maar Iris is op dreef:)

Iris : Sammy was een erg gevoelig kind. Heel zijn leven zal hij zich proberen te behoeden voor kritiek. Want dat herinnerde hem steeds opnieuw aan die ‘oude pijn’. Hij had heel weinig zelfvertrouwen. Voor zijn vader was het nooit goed genoeg, dat zei die hem voortdurend. Sammy leefde voortdurend met faalangst. Hij had zich afgesteld op de behoeften van zijn vader en moeder en deed alles om zijn eigen kwetsbaarheid te vergeten….Zijn eigen behoeften, zijn gevoelens waar hij voortdurend van wegliep. Hij verloor zich gouw in de anderen en de anderen wisten daar maar al te best nuttig gebruik van te maken. …Hij was een luisterend oor, hij kon heel goed luisteren naar de problemen van anderen… hier in de groep …en heel slim! heel invoelend reageren!…Maar Sammy werd ook gemakkelijk misbruikt, pakte alles van anderen…reageerde niet, of neit hard genoeg, liet over zich heen stappen – en soms…of, ja dat gebeurde ook! …hij werd uitzinnig van woede wanneer hij aan de weet was gekomen dat weer iemand hem voor schut had gezet!

Wie iemand wil misbruiken of bestelen weet hoe dat moet, weet wie als slachtoffer te kiezen, zo niet begint die daar niet aan…En Sammy was gewend om met mensen om te gaan die zichzelf belangrijker vonden dan wie dan ook uit hun omgeving. Mensen die die een klankbord, een spiegel in hem vonden, maar ook mensen die echt in de problemen zaten…Normaal gedrag, een normaal gezin …hoe had hij zich als kind daar een beeld van kunnen vormen?

Jan : Ja…Sammy voelde jij zich steeds schuldig, had voortdurend het gevoel dat hij alles fout deed en twijfelde constant aan zichzelf- Hij is nooit met zijn jeugd in het reine kunnen komen . Maar als hij vertelde over zijn ouders dan was dat steeds positief, … ze altijd hebben steeds geprobeerd om het beste voor mij te doen, ook al maakten ze soms misschien onhandige beslissingen. Dat was de manier waarop hijzelf ernaar keek. En het was dikwijls heel moeilijk om hem iets anders te laten inzien…

Paul: Dus …die kritiek die jullie nu formuleren die heeft hij nooit…daar is hijzelf nooit toe gekomen? Dat is hoe jullie zijn situatie zagen?

Iris: Maar Paul,… Sammy heeft immers nooit door gehad dat zijn ouders eigenlijk alleen maar aan zichzelf dachten. Dat ze probeerden hem afhankelijk , klein te houden …in hun greep te houden… Hij heeft nooit doorgehad dat zij respect te kort kwamen ten aanzien van hem. …Dat heeft hij nooit zelf kunnen inzien, …ook al hadden verschillende groepsleden hem daar terugkomend op gewezen! – Hij bleef maar zichzelf verwijten. Ook in de groep. Dat hield niet op…Alles …alles was steeds zijn schuld… hij voelde zich ‘als een vlek’ tussen ons zo; zei hij eens… als een vlek in de familie waarin hij was opgegroeid of beter… in de hele familie … …Opgroeien was hem zwaar… en helaas gingen de gevolgen hiervan zich pas scherp toonbaar worden toen hij volwassen was.
…vandaar dat Jan tot die conclusie kwam, …was het niet dat zijn ouders misschien best wel hun rol daarin hadden gehad.

Jan : Tja…Sammy was steeds op de één of ander manier heel afhankelijk gevoeld van zijn ouders. …Tenslotte heel zijn gehele leven lang. Zelfs…haast Ja, tot hun laatste ademstoot!… bij alle twee eigenlijk. Zelfs hoe ze in hun laatste uren met hem zijn omgegaan, vader zowel als moeder …Sammy moet op die manier van levensbelang voor hen zijn geweest! …Dit soort ouders manipuleren hun kinderen om altijd voor hen op de één of andere manier klaar te staan, ipv hen te stimuleren hun eigen weg te gaan….Al dat ze dat aan hem eigenlijk niet zo lieten blijken…dat was het moeilijke…hij kon dat eigenlijk nooit inzien…Sammy leefde constant met het gevoel van te kort te komen, tegenover hen, tegenover de anderen de maatschappij heel de wereld tenslotte… Ja…Sammy worstelde constant met schuldgevoelens. Zijn ouders manipuleerden hem vakkundig met dat schuldgevoel om hem afhankelijk van ze te houden. Apprecieerde nooit wat hij deed, braken hem steeds af.


Paul : …Maar aan de andere kant…ik heb zijn ouders ooit ontmoet…dat waren warme mensen, ik zou daar nooit in gezien hebben wat jullie hier nu vertellen…natuurlijk jullie hebben andere ervaringen met hem…k had …ik kreeg een heel ander beeld van ze toen ik ze zag dan door wat Sammy over hen vertelde in deze groep …vooral zijn vader, die ik mij steeds klein had voorgesteld ..in werkelijkheid was hij groot van gestalte zelfs groter dan Sammy…Maar …zijn jullie niet…(twijfelt kijkt naar de grond zoekt naar zijn woorden) Zijn jullie niet een beetje te directief geweest met hem? Ik denk toch dat jullie beiden een gelijk beeld van Sammy hebben opgehangen. Is dat niet wat eenzijdig?

Ik krijg soms de indruk dat jullie…een beetje jullie beeld hebben opgedrongen…er zal wel reden toe geweest zijn, maar eerlijk gezegd ik vind jullie benadering wel éénzijdig …partijdig zelfs?

Iris: (beslist)…Neen, Paul …die vader zag tot aan zijn dood zijn zoon als zijn concurrent!
Sammy werd regelmatig lastig gevallen en beledigd door zijn ouders. Eén keer heb ik zelfs gezien dat zijn vader naar hem sloeg! Sammy toen al een volwassen man!… blijkbaar zonder reden, gewoon uit razernij, en omdat hij dacht dat ik hem niet kon zien, het was in de auto toen ze voorbijreden…

Vernedering en schaamte waren uitstekende middeltjes om controle over Sammy uit te oefenen. Dreigen en verbaal geweld… zelfs fysiek waren bij die ouders niet vreemd!
Kritiek geven kwam aan Sammy duur te staan. Hij kon nooit rekenen op enige invoeling. Zijn ouders hadden weinig tot geen boodschap aan zijn gevoelens. Dat was tenslotte allemaal maar onzin en belachelijk. Hun eigen bekommernissen daarentegen, daar moest alles voor wijken. Sammy had het heel moeilijk om een positief…een zeker positief zelfbeeld te kunnen vormen…. Zoals ik al zei had hij geen vorm van privacy ervaren, zelfs niet toen hij alleen is gaan wonen …in dat huis bleven zij nog doen of alles daar van hen was..

(wordt volgende week vervolgd)

83e Zwart Schaap

(transciptie van de 7 de VHS-video)

Jan :…zo iets kan zich over een hele buurt uitstrekken, een hele gemeenschap, een hele stad, naargelang de invloed de sociale positie van de odeurs zelfs over een heel land wanneer die invloedrijk zijn, in de media bijvoorbeeld, in het publieke of politieke leven ,

Iris: maar voor Sammy was dat Grauwegomme en omgeving; vreemd dat hij net nooit aan gedacht heeft hom hier weg te gaan, zo inveodlrijk waren zijn ouders niet..

Jan : ja maat, zo zit dat niet in lekaar…het is…iemand die is opgegroeid binnen een narcistisch gezien die kan zomaar iet weg, dei wordt niet losgelaten geizden het eigen belang dat de ouders in hem hebben al het mogelijke zullen ze doen om hem tegen te hoduen, en dat is als gezin niet melijlk, zijn afhankelijkheid wordt voortdurend bevestigdnantorlpologen hebben dat ook vastensteld, wage net de Kwegu’s – waar leefden die ook weer? Nieuw Zeeland? Ik herinner het mij niet zo goed meer maar dat waren kinderen die aan alleenstaanden in de stam werden toevertrouwd, als dienstbode of als ‘aangenomen zoon of dochter’ waarbij die opgroeienden zonder besef van eigenwaarde zonder besef van zelfstandigheid een almacht van
almacht van degenen die hen bezat

Iris: ja zo is het waarshcijlnkk ook met Sammy gegaan, alcmahcit over hem
…zo is het…dat kan je wel zeggen…zijn ouders hadden almacht over hem, konen hem verlammen, …
Jan : En dat speelt inheb beeld dat de buitenwereld van zo’n kinderen igjt die zien ook eimand die afhankelijk is die nog laat thuis woenen, niet op dingen beneden geraken en dat is precies wat dan weerd wordt uitgebuit, de vader redt zijn gezicht door op de afhankelijkheid van zijn zonde wijzen zn al wat hij voor hem doet, daardoor werd Sammy nog meer op hen teruggewordpen
uit zo’n bastion ontsnappen is al even melijlk als uit alchztras
Paul: Alkatras?

jan : dat was de naam die men gaf aan onneembare brugscheen fo beter, gevangenissen waaruit niemand kon onstappennd zoal for Knox indie tijd waren

het beeld van dat de omgeving, de buitenwereld van Sammy kante kwam dus erg overeen met zijn zelfbeeld en het beeld dat de ouders op hem hadden gebracht – de buitenwereld kon dus niet helpen, de grope van leeftijdsgenoten even min, de mbubuurt later ook niet zo lang hij geen nieuw netwerk kon aankoppelen was hij verloren en dat is hem eigenlijk notie gelukt

Paul ; Nooit?
Jan ; wel ja toch, maar dat was heel molik zijn studies mislukken keer op keer maar door de stevenden was hij wel bij de vredesbeweging aangelsopen, dat werd rond zijn 20ste zijn contact grope hij derde daar leeftijdgenoten kennen het was ede eerste keer dat hij een soort gemeenscha^pnhad gevonden, dat hij vreidne kon maken, hij nam deel aan betogingen voor de vrede, en tegen kernwapens, en hij kwam ieder weekeind naar het BVredeshuis, waar lezingen werden gehouden en waar soms fouten waren, daarin hij even opegenbeodk dat kan ej wel zeggen hij zat daar eigenlijk steeds iendeeen einde hem daar, maar …
Daarna werd hij werkloos. Hij heeft geen enkele studie ooit afgemaakt. Hij werd werkloos en zijn vader die bij een werk had dat iets te maken had met het leger, of met de militie ik weet niet goed meer wat preiceis, had er voor gezezogd door zijn kennissen dat Samy in ene bedrijf kon gaan werken dat aan wapenhendel beeld, dat wapens produceerde, voor vliegtuigen geloof ik… een bekend bedrijf inn de omgeving van Grauwegomme, en toen…Toe heeft Sammy dat werk moeten aannmen, hij werd door zijn vader daartoe verplicht

Iris: ja inderdaad, zo was het Jan – Voktor had zelfs de handtekening vznan zijn zoon daartoe vervalst – Sammy had een examen allergeen examen meegedaan – eens iets voor de Gemeenschap geloof ik maar dat was op de een of andere meir verboden met dat bedrijf, het ging het weer …dat bedrijf had mensen login en reciteerde ook via dat examen – Sammy sist daar niets van af, en na een reisje van een week was alles geklard, Sammy werd door zijn vader verplicht om in de wapenhandel te gaan werken …dorodat hij werkloos was op dat moment kon hi daar niet onderuit want dan zou hij geen vergoeding meer krijgen,

Paul: Wat? Hij ijverde voord e Vredesbeweging en ging in de wapenhandel werken? Hoe kan dat nou?

Iris : Ja zo was het! Zot zit dat in elkaar. Vader Viktor kon zich tonnen als goede zorgende vader, die zijn zoon aan werk had gehopen, zijn d-zoondie voor niets deugde en die werkloos rondliep, die had hij geholpen hij werd door de omgeving gezien als een goed ehuisvader die de zaken in de hand nam, maar voor Sammy bekende dat het idee van jaren strijd met zichzelf en strijd met zijn ogmeveing, we hebbende hier in de groep allemaal meegmekaakt, en hem er op gedrukt dat hij dat niet kon maken niet kon aannermn mar er was toen blijkbaar gene andere uitweg voor hem, in diere geval wat hij ook deed of besltenalles dreef hem terig naar de afhankelijkheid van zijn vader. Op tijd van enkele maanden fo weken was hij al zijn vrienden verloren, niemand wou hem nog zien in ethVredeshuis.
En daar war hij werkte kon hij door zijn instelling geen echt contact maken met zij collega’s hij zelfde dus in perfectie siclael afondering, er was geen uitweg, en zijn vader glunderde, hij had zijn zoon voor eens en voor altijd eingemketseld’

83b Zwart Schaap

(transcriptie 6 de VHS : het beeld toont ons twee lege stoelen de spreker bevindt zich buiten de beeldrand)

Spreker: “Kinderen van een narcistische vader zijn oprecht slachtoffers van hun vader en zijn ziekte. Vaak cijferen zonen (of dochters) zichzelf maar weg, omdat ze leren dat hun vader alleen maar blij is als het om hem draait.
Als volwassenen heeft Sammy hierdoor een lage eigenwaarde ontwikkeld, was hij extreem onzeker. Zijn eigen identiteit moest hij immers steeds opzij zetten in zijn pogingen om respect van zijn vader te verdienen. Sammy wist nooit goed hoe hij zijn eigen gezonde grenzen moest aangeven, want deze werden in zijn jeugd continu overschreden. Hij voelen zich zelfs schuldig als hij dit wel deed. En doordat ze zich in hun jeugd nooit goed genoeg hebben gevoeld, zullen ze dit als volwassene ook niet voelen. Sammy’s ultieme verdedigingsmiddel was zwijgen, zich aan ieder gesprek onttrekken uit angst dat deze jeugdervaring terug zou komen, at heeft hem heel zijn leven bepaald, zonder dat hij dat wist tot op de dag van zijn eenzame dood.

Viktor, Sammy’s vader had een overdreven eigenwaarde. Hij geloofde dat hij speciaal was en dat hij alleen begrepen kan worden door andere speciale mensen. Viktor leed onder heftige migraines – zoals Iris reeds opmerkte – en die in verband bracht met aandacht verkrijgen van zijn moeder Jeanne. Hij had constant die aandacht en bewondering van haar nodig. En kon die het beste bereiken door tijdens de oorlog voor het gezin te zorgen waar zijn eigen vader niet bij machte toe bleek…Hij heeft daardoor onredelijke verwachtingen van een voorkeursbehandeling. Gedraagt zich vaak arrogant tegenover zijn ouders, die haast de opgeschoten Viktor zijn dienstboden worden. Hij wist hoe hij Sammy en zijn vrouw kon misbruiken om zijn eigen doelen te bereiken. Soms gaat dat over heel eenvoudige dingen, het bezoeken van de schoonouders bijvoorbeeld wat in dat gezin zeker niet zo populair was. …Herinner je nog Iris verhaal voer die bezoeken? Hoe vader zijn norsheid kon doorbreken om zijn zoo zover te krijgen om mee te gaan terwijl hij ginder niet meer kond doen dan op een stoeltje te zitten wachten, tot het voorbij was, en geïnteresseerd naar de fouten in de spiegel keek die de ruimte om een onverwachtte manier weergaf, tot er aan handdoek over dei spiegel werd gelegd en hij extra belachelijk werd gemaakt daarvoor?

(er is een gestommel te horen Jan verschijnt in beeld en zet zich op één van de stoelen voor de camera, daar verschijnt Iris zij neemt plaats op de andere stoel )

Jan : Ja, Viktor is jaloers en bezitterig en denkt dat anderen ook jaloers op hem zijn. Hij heeft veel kritiek op anderen. Eist dat Sammy degene is die dingen opgeeft. Of het nu om het leren van wiskunde gaat of autorijden – de vader wil dat de zoon het opgeeft omdat vader vermoed dat daardoor zijn ‘superioriteit’ moet blijken. Het is het soort conflict dat hij steeds zoekt met zijn oudste zoon of met zijn vrouw. Viktor kan nooit alleen zijn.

Is dwingend, en liegt en bedriegt.Zelfs bij het herstellen van het tv toestel moet het hele gezin daar aanwezig zijn om daarvan te getuigen. Hij kan niet alleen doen, en de andere die hij nodig heeft zijn steeds deze gezinsleden die afhankelijk van hem zijn. Herinner je nog dat ‘sprookje’ dat Anker ons voorlas verleden keer?

Iris, Van die bultenaar? Ja, Dat was Sammy…

Jan : Op het eerste gezicht lijkt narcisme alleen een probleem voor anderen, maar de narcist zelf heeft, doordat hij moeite heeft empathie voor anderen te tonen, ook altijd veel moeite om relaties met andere mensen aan te gaan. Of het om een partner, ouder, kind, broer, zus of vriend gaat, een narcist is vaak niet in staat een diepe relatie aan te gaan en vast te houden. De narcist heeft het namelijk nodig om zichzelf met anderen te vergelijken en zich beter, mooier of specialer te voelen dan de ander. Dit is uiteraard heel moeilijk voor de mensen om hem of haar heen, maar zit ook de narcist zelf in de weg. Eigenlijk is Viktor heel erg afhankelijk van bewondering van anderen.

Een narcist heeft het nodig dat anderen tegen hem opkijken, dat hij het beter doet dan anderen op toetsen, dat hij het mooiste is, het beste, het snelste… Zodra hij dit niet ervaart voert hij aan repressie tegenover de gezinsleden.

(wordt volgende week vervolgd)