83g Ingemetseld

(De VHS-videotape is erg beschadigdtot 1’33’ enkel ruis en gestoord beeld, dan herstelt zich het geluid: spreker onbekend)

(onverstaanbaar)…Sammy hield veel van zijn ouders, (geruis)...onze groep kon hem niet geleerd krijgen, (…) zelf zag hij dat helemaal niet in. Dat wat we allemaal bijbrachten, wat wij hier nu terug opgehaald hebben …Dat waren onze conclusies… hij zag zijn ouders zo graag dat hijzelf nooit kritiek op hen kon verdragen!

(overstaanbaar gedurende 2’43” beeldsneeuw, daarna:)

Jan :…zo iets kan zich over een hele buurt uitstrekken, een hele gemeenschap een hele stad, naargelang de invloed, de sociale positie van de ouders …zelfs over een heel land wanneer die erg invloedrijk zijn, ….door de media bijvoorbeeld,… in het publieke of politieke leven ,…

Iris: Ja, …maar voor Sammy was dat Grauwegomme en omgeving zeg maar …; vreemd dat hij er nooit aan heeft gedacht om hier weg te gaan, zo invloedrijk waren zijn ouders toch weer niet..

Jan : …ja maar, …wel -zo zit dat niet in elkaar!…het is…iemand die is opgegroeid binnen zo’n type gezin, die kan zomaar niet zomaar weg. Die wordt niet losgelaten. Gezien het eigen belang dat de ouders in hem hebben geïnvesteerd. Al het mogelijke zullen zij doen om hem tegen te houden, om hem enkel voor hunzelf (…)…en dat is als gezin niet moeilijk, …zijn afhankelijkheid wordt voortdurend bevestigd …antropologen hebben dat ook vastgesteld, …waren dat niet de Kwegu’s? – …waar leefden die ook weer? (kijkt naar Paul, die met schouder ophalend neen knikt) …Nieuw Guinea? …Ik herinner het mij dat niet zo goed meer …maar dat waren kinderen die aan alleenstaanden in de stam werden toevertrouwd, als dienstbode of als ‘aangenomen zoon of dochter’ waarbij ze opgroeiden zonder besef van eigenwaarde zonder besef van zelfstandigheid… ze bleven verzekerd van de
almacht van hun stiefvader – degene die hen bezat. Dat bleken over het algemeen alleenstaande mannen te zijn.

Iris: ja!… zo is het waarschijnlijk ook met Sammy gegaan!
…zo is het…dat kan je wel zeggen!…zijn ouders hadden een almacht over hem, die konden hem verlammen, …

Jan : En dat speelt in het beeld dat de zo’n kinderen zich van de buitenwereld maken -… En de buitenwereld houdt hen dat voor als een spiegel – die zien ook iemand die afhankelijk is – die nog laat thuis blijft wonen, niet op (………) geraken en dat is precies wat dan weer wordt uitgebuit. De vader redt zijn gezicht door op de afhankelijkheid van zijn zoon te wijzen … en al wat hij voor hem wel doet, daardoor werd Sammy nog meer op hen teruggeworpen. (…) uit zo’n (…onverstaanbaar…) ontsnappen is al even moeilijk als uit (…onverstaanbaar…)

Paul: Alcatras?

Jan : dat was de naam die men gaf aan onneembare (…onverstaanbaar…) of beter, gevangenissen waaruit niemand kon ontsnappen zoals (…onverstaanbaar…) tijd waren

(…onverstaanbaar…) het beeld van dat de omgeving, de buitenwereld van Sammy had gemaakt, kwam kwam dus erg overeen met zijn zelfbeeld en dat beeld dat de ouders op hem hadden overgebracht – de buitenwereld kon dus niet helpen, de groep van leeftijdsgenoten even min, hij bleef van alle invloeden afgesloten waarvan je zou mogen denken dat die uitwegen herkenningspunten, openingen voor hem hadden kunnen betekenen, mogelijkheden om zich te ontdekken, identificatie mogelijkheden, …(…onverstaanbaar…) de buurt later ook niet, zo lang hij geen nieuw netwerk kon aankoppelen was hij verloren en dat is hem eigenlijk nooit gelukt.

Paul ; Nooit?

Jan ; …wel ja toch, maar dat ging heel moeilijk. …Sammy’s studies mislukten keer op keer, maar door de (…onverstaanbaar…) was hij wel bij de vredesbeweging aangesloten, dat werd rond zijn 20ste zijn geweest – daar hebben we nog heel wat informatie over teruggevonden (kijkt naar Iris, die knikt) contact(…onverstaanbaar…) hij leerde daar eindelijk leeftijdsgenoten kennen – het was de eerste keer dat hij een soort gemeenschap had gevonden, dat hij vrienden kon maken. Zij kwamen regelmatig samen in De Grommel … dat was een soort jeugdgemeenschap waar ook andere activiteiten doorgingen en waar ze feestjes hielden …Hij nam deel aan (onverstaanbaar)-betogingen tegen kernwapens, en hij bezocht het i Vredeshuis, waar lezingen werden gehouden en waar soms (…onverstaanbaar…) waren, (…) hij even open bloeide dat kan je wel zeggen. Hij was daar eigenlijk iedere week aanwezig, iedereen kende hem daar (…onverstaanbaar…) einde hem daar, maar …
Na die mislukte studies werd hij werkloos. Hij heeft eigenlijk nooit één enkele studie afgemaakt voor zover wij hebben kunnen uitmaken. Hij werd werkloos; en zijn vader die bij een werk had dat iets te maken had met het korporaal was bij het leger, of met de militie te maken had… ik weet niet goed meer wat precies wat dat moet zijn geweest… had er voor gezorgd dat via zijn kennissenkring daar… dat Samy in een bedrijf kon gaan werken dat aan wapenhandel deed, (…onverstaanbaar…) of dat wapens produceerde, voor vliegtuigen geloof ik… een bekend bedrijf in de omgeving van Grauwegomme, en toen…(…onverstaanbaar…) Toen heeft Sammy dat werk moeten aanvaarde. En zijn vader heeft dat toen zo aangelgd dat hij verplicht werd om die positie te aanvaarden. Het had iets met een brief vandoen waar hij…Weet jij hoe dat gegaan is Iris?

Iris: …ja inderdaad, zo was het Jan – Viktor had zelfs de handtekening van zijn zoon daartoe vervalst – Sammy had een examen (…onverstaanbaar…) examen meegedaan – eens iets voor de Rijsktaat geloof ik… bij het Korps Militaire Administratie …bij het KMA …maar dat was op de één of andere (…onverstaanbaar…) manier verbonden met dat bedrijf, het ging het weer (…)…dat bedrijf had mensen (…onverstaanbaar…) en reciteerde ook via dat examen – Sammy wist daar helemaal niets van af!… na een reisje van een week had vader Viktor dat alles geklaard. Sammy werd door hem op die manier verplicht om voor een administratie te werken die met wapens te doen had (…) door dat hij werkloos was op dat moment kon hij daar niet meer onderuit… want dan zou hij geen vergoeding meer krijgen. Hij kon dus toen geen enkele kant meer op

Paul: Wat? Hij ijverde voor de Vredesbeweging en ging in de wapenhandel werken? Hoe kan dat nou!?

Iris : Ja zo was het! Gekker dan je dat zou kunnen bedenken! Maar we zijn er nooit in geslaagd om hem dat te doen inzien! …Vader Viktor kon zich toen tonen als een goede zorgende huisvader, die wel voor zijn zoon had gezorgd, zo goed zelfs dat hij hem aan werk had geholpen, zijn zoon die helemaal voor niets deugde, en die werkloos ronddoolde, die had hij geholpen, hij werd door de omgeving gezien als een goed (…onverstaanbaar…) die de zaken in hand nam, maar voor Sammy bekende dat het idee van jaren strijd met zichzelf en strijd met zijn – eigenlijk was dat zijn doodvonnis (…onverstaanbaar…), we hebbende hier in deze groep dat allemaal meegemaakt, en hem er op gedrukt dat hij dat niet kon maken niet kon aannemen, maar er was toen blijkbaar geen andere uitweg voor hem, in (…onverstaanbaar…) geval wat hij ook deed of ondernam of welke plannen hij ook maakte, alles dreef hem terug naar de afhankelijkheid van zijn vader. Op tijd van enkele maanden of weken was hij al zijn vrienden verloren, niemand wou hem nog zien in het Vredeshuis! Daar werd zelfs hem de toegang ontzegd.
En daar waar hij werkte kon hij door zijn houding en instelling geen echt contact maken met zijn collega’s. Hij bevond zich dus terug in een toestand van perfectie sociale afzondering, er was enkele uitweg, Sammy kon zich niet meer redden en zijn vader glunderde. Zijn zoon had nu vast werk. Hier zou hij nooit meer uit weg kunnen. Andere kansen had Sammy immers niet. Viktor had zijn zoon voor eens en voor altijd ‘ingemetseld’

(wordt volgende week vervolgd)

83c Zwart Schaap

Iris : Maar Paul, je weet toch dat ieder kind met een ouder zonder invoelende vermogens steeds het gevoel dat het nooit zichzelf kan zijn. – …of mag zijn…. Ieder kind met zo’n ouder heeft altijd het gevoel nooit goed genoeg te zijn, nooit te voldoen bedoel ik….Nooit aan de eisen van de ouders tegemoet te kunnen komen, steeds maar te falen… Ieder kind met een ouder die geen invoelende aandacht kan geven, weet dat tegenspraak niet geaccepteerd wordt: het kind weet immers al dat die ouder altijd gelijk heeft. Zeer frustrerend voor een kind! – Zolang de zoon zijn vader aanbidt, zal het Sammy een redelijk leven hebben.

Paul :…Maar…wacht eens even…(aarzelt maar Iris is op dreef:)

Iris : Sammy was een erg gevoelig kind. Heel zijn leven zal hij zich proberen te behoeden voor kritiek. Want dat herinnerde hem steeds opnieuw aan die ‘oude pijn’. Hij had heel weinig zelfvertrouwen. Voor zijn vader was het nooit goed genoeg, dat zei die hem voortdurend. Sammy leefde voortdurend met faalangst. Hij had zich afgesteld op de behoeften van zijn vader en moeder en deed alles om zijn eigen kwetsbaarheid te vergeten….Zijn eigen behoeften, zijn gevoelens waar hij voortdurend van wegliep. Hij verloor zich gouw in de anderen en de anderen wisten daar maar al te best nuttig gebruik van te maken. …Hij was een luisterend oor, hij kon heel goed luisteren naar de problemen van anderen… hier in de groep …en heel slim! heel invoelend reageren!…Maar Sammy werd ook gemakkelijk misbruikt, pakte alles van anderen…reageerde niet, of neit hard genoeg, liet over zich heen stappen – en soms…of, ja dat gebeurde ook! …hij werd uitzinnig van woede wanneer hij aan de weet was gekomen dat weer iemand hem voor schut had gezet!

Wie iemand wil misbruiken of bestelen weet hoe dat moet, weet wie als slachtoffer te kiezen, zo niet begint die daar niet aan…En Sammy was gewend om met mensen om te gaan die zichzelf belangrijker vonden dan wie dan ook uit hun omgeving. Mensen die die een klankbord, een spiegel in hem vonden, maar ook mensen die echt in de problemen zaten…Normaal gedrag, een normaal gezin …hoe had hij zich als kind daar een beeld van kunnen vormen?

Jan : Ja…Sammy voelde jij zich steeds schuldig, had voortdurend het gevoel dat hij alles fout deed en twijfelde constant aan zichzelf- Hij is nooit met zijn jeugd in het reine kunnen komen . Maar als hij vertelde over zijn ouders dan was dat steeds positief, … ze altijd hebben steeds geprobeerd om het beste voor mij te doen, ook al maakten ze soms misschien onhandige beslissingen. Dat was de manier waarop hijzelf ernaar keek. En het was dikwijls heel moeilijk om hem iets anders te laten inzien…

Paul: Dus …die kritiek die jullie nu formuleren die heeft hij nooit…daar is hijzelf nooit toe gekomen? Dat is hoe jullie zijn situatie zagen?

Iris: Maar Paul,… Sammy heeft immers nooit door gehad dat zijn ouders eigenlijk alleen maar aan zichzelf dachten. Dat ze probeerden hem afhankelijk , klein te houden …in hun greep te houden… Hij heeft nooit doorgehad dat zij respect te kort kwamen ten aanzien van hem. …Dat heeft hij nooit zelf kunnen inzien, …ook al hadden verschillende groepsleden hem daar terugkomend op gewezen! – Hij bleef maar zichzelf verwijten. Ook in de groep. Dat hield niet op…Alles …alles was steeds zijn schuld… hij voelde zich ‘als een vlek’ tussen ons zo; zei hij eens… als een vlek in de familie waarin hij was opgegroeid of beter… in de hele familie … …Opgroeien was hem zwaar… en helaas gingen de gevolgen hiervan zich pas scherp toonbaar worden toen hij volwassen was.
…vandaar dat Jan tot die conclusie kwam, …was het niet dat zijn ouders misschien best wel hun rol daarin hadden gehad.

Jan : Tja…Sammy was steeds op de één of ander manier heel afhankelijk gevoeld van zijn ouders. …Tenslotte heel zijn gehele leven lang. Zelfs…haast Ja, tot hun laatste ademstoot!… bij alle twee eigenlijk. Zelfs hoe ze in hun laatste uren met hem zijn omgegaan, vader zowel als moeder …Sammy moet op die manier van levensbelang voor hen zijn geweest! …Dit soort ouders manipuleren hun kinderen om altijd voor hen op de één of andere manier klaar te staan, ipv hen te stimuleren hun eigen weg te gaan….Al dat ze dat aan hem eigenlijk niet zo lieten blijken…dat was het moeilijke…hij kon dat eigenlijk nooit inzien…Sammy leefde constant met het gevoel van te kort te komen, tegenover hen, tegenover de anderen de maatschappij heel de wereld tenslotte… Ja…Sammy worstelde constant met schuldgevoelens. Zijn ouders manipuleerden hem vakkundig met dat schuldgevoel om hem afhankelijk van ze te houden. Apprecieerde nooit wat hij deed, braken hem steeds af.


Paul : …Maar aan de andere kant…ik heb zijn ouders ooit ontmoet…dat waren warme mensen, ik zou daar nooit in gezien hebben wat jullie hier nu vertellen…natuurlijk jullie hebben andere ervaringen met hem…k had …ik kreeg een heel ander beeld van ze toen ik ze zag dan door wat Sammy over hen vertelde in deze groep …vooral zijn vader, die ik mij steeds klein had voorgesteld ..in werkelijkheid was hij groot van gestalte zelfs groter dan Sammy…Maar …zijn jullie niet…(twijfelt kijkt naar de grond zoekt naar zijn woorden) Zijn jullie niet een beetje te directief geweest met hem? Ik denk toch dat jullie beiden een gelijk beeld van Sammy hebben opgehangen. Is dat niet wat eenzijdig?

Ik krijg soms de indruk dat jullie…een beetje jullie beeld hebben opgedrongen…er zal wel reden toe geweest zijn, maar eerlijk gezegd ik vind jullie benadering wel éénzijdig …partijdig zelfs?

Iris: (beslist)…Neen, Paul …die vader zag tot aan zijn dood zijn zoon als zijn concurrent!
Sammy werd regelmatig lastig gevallen en beledigd door zijn ouders. Eén keer heb ik zelfs gezien dat zijn vader naar hem sloeg! Sammy toen al een volwassen man!… blijkbaar zonder reden, gewoon uit razernij, en omdat hij dacht dat ik hem niet kon zien, het was in de auto toen ze voorbijreden…

Vernedering en schaamte waren uitstekende middeltjes om controle over Sammy uit te oefenen. Dreigen en verbaal geweld… zelfs fysiek waren bij die ouders niet vreemd!
Kritiek geven kwam aan Sammy duur te staan. Hij kon nooit rekenen op enige invoeling. Zijn ouders hadden weinig tot geen boodschap aan zijn gevoelens. Dat was tenslotte allemaal maar onzin en belachelijk. Hun eigen bekommernissen daarentegen, daar moest alles voor wijken. Sammy had het heel moeilijk om een positief…een zeker positief zelfbeeld te kunnen vormen…. Zoals ik al zei had hij geen vorm van privacy ervaren, zelfs niet toen hij alleen is gaan wonen …in dat huis bleven zij nog doen of alles daar van hen was..

(wordt volgende week vervolgd)

83a Zwart Schaap

Jan : …Sammy heeft zich altijd heel afhankelijk gevoeld…vooral van zijn ouders.
Zijn vader zei voortduren – wat ga jij ooit beginnen als wij er niet meer zijn?


Iris : …ja, wanneer die ouders wilden dat hij iets deed wat ze eigenlijk liever niet wilden, wisten ze hem eraan te herinneren hoeveel ze wel niet voor hem hadden gedaan. Narcistische ouders vakkundig inspelen op het schuldgevoel van hun kinderen om hen te laten doen wat zij willen.
Sammy kreeg als kind enkel aandacht als hij iets deed zoals zijn ouders dat wilden. Narcistische ouders geven aandacht net zo makkelijk als ze het weer afpakken. En ze nemen het weg als je je niet gedraagt zoals zij willen. Ieder kind heeft behoefte aan respect, aandacht, liefde, dus wat er gebeurt er dan? Juist, Sammy gaat strak in hun pas lopen. Sammy ging zich precies zo afhankelijk gedragen als dat zij dat van hem wilden, en dat heeft tot heel lang geduurd… Hij is …na zijn twintigste komt daar langzamerhand verandering in.

Jan : Wel, zoals je la duidelijk hebt gemaakt, Iris, beschouwde de vader van Sammy -Viktor zijn zoon als zijn concurrent. Dat hebben we reeds verschillende keren aangehaald, die oorlog, en dat veel te vroeg opgezadeld worden met verantwoordelijkheid… gebeurde er wat waardoor Sammy even in het middelpunt van de belangstelling kwam te staan, dan was hij er snel bij om hem uit die aandacht weg te trekken. Om hem publiek te vernederen, dingen aan te brengen die zijn ‘prestatie’ in een schuin daglicht brachten. ,Want de vader – Viktor -kon enkel aandacht voor zichzelf verdragen. Viktor had zijn eigen vader uit het centrum van het gezin centrum verdreven- wanneer hij zijn plaats herwon die hij als ‘ongewenst kind had verloren’…
Iedere keer wanneer Sammy iets lukte probeerde zijn vader daarvan de eer op te strijken, hoe luttel dat ook was, – Sammy kon of haast niet zelfstandig doen, dan zorgde vader er wel voor dat zijn broertje Ruddy dat vernielde zonder daarvoor bestraft te worden….En wanneer het Sammy toch even lukte om bijvoorbeeld een antwoord te geven op dingen die vader niet wist, dan werd vader razend, ging buiten zichzelf..

Jan : Narcistische ouders houden die band met hun kinderen vaak zo strak mogelijk gespannen. …Iemand altijd op het verkeerde been zetten is daarvoor een effectieve strategie. Sammy had steeds het gevoel dat mensen hem een mes hem in rug kunnen steken. Dat kwam het waarschijnlijk daardoor.
Vooral vernedering en schaamte zijn uitstekende manieren om controle over iemand uit te kunnen oefenen. Viktor – Sammy’s vader – zette deze dan ook graag in. …Dreigen en verbaal geweld was hem zeker niet vreemd. Voortdurend zijn zoon neerhalen, vernederen, vooral wanneer er anderen bijstonden, wanneer er familiebezoek was bijvoorbeeld of wanneer Sammy een vriend mee naar huis bracht.
Narcistische opvoeders zijn echter bepaald niet gediend van kritiek en zullen elke vorm van kritiek dan ook aanvechten door vol in de tegenaanval te gaan.
Als Sammy zich neerslachtig voelde, waren er geen ouderlijke schouders om op uit te huilen. Zijn ouders hadden weinig, tot geen boodschap aan zijn gevoelens, zeker zijn vader niet! Wel zijn moeder soms…wanneer Sammy zich daarbij klein en afhankelijk tegenover haar voelde. Alles van Sammy was tenslotte allemaal maar onzin en belachelijk. Viktors eigen sores daarentegen, daar moest alles voor wijken!

Sammy zweeg meer en meer naarmate hij opgroeide.
Sammy werd een heel stil kind. Heel braaf en teruggetrokken.Wanneer Sammy iets ‘fout’ deed, of iets dat zijn ouders niet wilden, dan waren ze er als de kippen bij om hem terug te pakken. Straffen doen narcistische ouders vaak, vooral omdat ze vinden dat zij benadeeld worden als je tegen hun wil in gaat.
Sammy’s kamer werd doorzocht door zijn vader. Wanneer Sammy van school kwam zag hij vader gehurkt aan Sammy’s studietafeltje zitten om er rustig één voor aan alle papiertjes en aantekeningen van zijn zoon uit te halen en die na te speuren. Sammy kon toen geen dagboek houden, hij moest het steeds verstoppen of vernielen – hij deed alles om die foto’s van dat meisje te verstoppen – op de meest onmogelijke plaatsen – narcistische ouders vinden dat ze recht hebben op ieder aspect van je leven als kind. En als je ze dat niet geeft, gaan ze er zelf wel naar op zoek. Hij werd op die manier gedwongen om een geheim leven te leiden. Om zich nooit ‘te tonen zoals hij was’ kwetsbaar…hij kon nooit ….
Sammy leerde nooit om zijn gevoelens te delen. Gevoelens delen met je ouders? Sammy keek wel mooi uit! Dan wist hij namelijk zeker dat hij te belachelijk werd gemaakt, of dat ze binnen de kortste keren het zo draaiden dat zijzelf het onderwerp van gesprek werden.
Hij werd voortdurend bespotten om zij gevoelens zijn angsten…Narcistische ouders hebben de kunst van het manipuleren tot in de puntjes onder de knie. Dat is het gebied waarin ze wel hun kind kennen. Op de één of andere manier had Sammy uiteindelijk altijd het gevoel… dat hij gek was.

Dat hij er niet bij hoorde. Dat hij niet paste in dat gezin, in die familie, dat hij steeds een vreemde eend in de bijt was…Hij …hij kwam er nooit uit hoe ze reageerden, sommige…de reacties van zijn ouders konden erg onvoorspelbaar zijn…daar waar ze eerst lieten begaan, werden ze pltos repressief, verwijtend …Of reageerden als dat hij volstrekt andere dingen had gezegd, gedaan of bedoeld dan hij zelf dacht. Volgens mij is is dat de belangrijkste reden waarom hij is gaan zwijgen!
Tijdens een ruzie schreeuwde Sammy’s moeder bijvoorbeeld: “waarom bekijkt ge mij steeds zo? ” …Waarom zou hij niet blijven zwijgen -Een discussie aangaan met zijn ouders aangaan was zinloos. Hoeveel zaken hij ook aandroeg, het was tegen dovemansoren gezegd. Zij hadden gelijk. Gewoon altijd. Doordat het woord van hem kwam werd er niet naar geluisterd. Dus zweeg hij. Eerst als verdediging, om niet meer gepakt te kunnen worden – later als gewoonte, door in deze vijandige omgeving op te groeien werd het zijn tweede natuur.
Het lievelingskind. was hij zeker niet!

Sammy bleef het zwarte schaap. Dat was de rol die ze hem toedachten en deze die hij heeft gespeeld, ook tegenover de anderen, ook tegenover de maatschappij, heel zijn leven lang.

(wordt volgende week vervolgd)

82 De Samenkomst

de eerste tien minuten van de VHS video-tape zijn beschadigd – wanneer het beeld zich herstelt zien we enkel Iris, Jan en Paul (Anker is verdwenen) daarna herstelt zich ook het geluid:

Iris : …Voor kinderen van narcistische ouders is het extreem lastig om te begrijpen waarom hun ouders zich gedragen zoals ze dat doen. …Hun ouders tonen weinig, tot helemaal geen liefde, geen interesse, of toewijding en vriendelijkheid zoals andere ouders dit wel zouden doen. Dat is …indien deze kinderen er in slagen om dat verschil op te merken, dat te kunnen zien vraagt al heel veel werk. Omdat zo’n gezinnen vaak erg gesloten zijn, zich afschermen , een masker opzetten tegenover de omgeving… Daarentegen zijn deze ouders wel manipulatief, egoïstisch, soms gemeen, ongeïnteresseerd, niet toegewijd en soms zelfs wreed tegenover hun kind. 

Paul : Maar waarom?

Jan : ….Ja Iris… dat zou ik zo aanvullen: Narcistische ouders zien hun kinderen als verlenging van zichzelf, of soms als last.

Iris:.. ja, inderdaad…Zolang je geen bedreiging vormt voor je moeder of vader, en zolang je ze trots kunt maken, zijn ze OK tegen je, of houden ze zich niet met je bezig. Maar op het moment dat je lastig wordt of dat je niet aan hun verwachting voldoet, dan word je een obstakel, een probleem, waar ze liever niets mee te maken willen hebben.

Jan : Nog sterker…het vreemde is dat de ouders zelf aan de basis kunnen liggen van de problemen die ze in hun zoon zien. Zijn schuchterheid bijvoorbeeld, zijn onmondigheid, zijn falen…eigenlijk faalde Sammy omdat hij onbewust plaats wou ruimen voor de perfecte beeld van zijn vader, in iedere verwezenlijking, zoals goede cijfers op school – zou vader een bedreiging hebben gezien…Hij wilde eigenlijk niet dat zijn zoon werd zoals hij …omdat hij Sammy voortdurend als concurrent zag.

Iris : …Ja, concurrent …hij weerhield zijn zoon om te groeien, zelfs op foto’s kan je dat zien , Sammy’s gebogen houding, zich kleiner houden dan hoe hij werkelijk was, geen rechte rug durven kunnen maken hoe moet ik dat zeggen? … hoe ook …ook voor de narcistische moeder of vader zijn kinderen authentieke individuen die zich moeten ontwikkelen en verkennen en hebben ze behoeften en verlangens. En daar beginnen de problemen …Volgens de narcist moet het kind doen wat hij vindt dat er moet gebeuren en dat belangrijk is. …Hoewel, er is een uitzondering, noem het : Het gouden kind…Soms behandelen narcistische ouders hun zoon of dochter als gouden kind.

Een gouden kind kan nooit iets verkeerd doen, is de slimste en het beste in alles… Ruddy speelde die rol -de broer van Sammy – weten jullie nog? Zij lieten Ruddy ook geloven dat de betere zijn van Sammy …En hij kreeg dikwijls het gevoel dat Ruddy werd ‘voorgetrokken”.

Volgens de narcist is het gouden kind een verlenging van zichzelf. …En omdat de narcist overeenkomstig zijn zelfbeeld perfect is, moet de verlenging van zichzelf (het gouden kind) ook perfect zijn! Dit betekent dat het ‘gouden kind’ fout op fout kan stapelen, terwijl de narcistische ouder altijd het hand boven het hoofd houdt van het ‘gouden kind’. Mensen met narcisme hebben immers erg veel problemen met toegeven dat zij (of hun verlengstuk – het gouden kind) niet volmaakt en geweldig zijn.

Iris : Het was zelfs zo dat Ruddy heimelijk werd ingezet door de vader om schade toe te brengen aan de dingen die Sammy… verwezenlijkte, maakte, denk aan die vliegtuigmodellen …Vader Viktor kon dat niet velen, en zat op een verdoken manier Ruddy aan om die modellen te vernietigen, subtiel, op een manier dat dat niet opviel …

Jan : Dan zou ik Sammy Het zwarte schaap kunnen noemenSoms behandelen ze hem als het zwarte schaap. …Alles wat Sammy doet, is verkeerd; of niet goed genoeg en hij kreeg steeds overal de schuld van (vaak ten onrechte). Het zwarte schaap staat symbool voor alles dat mis gaat in de familie. Sammy kan dus niets goed doen, omdat hij de vertegenwoordiging is van slecht en fout. Een narcist is perfect overeenkomstig zijn zelfbeeld, dus als er iets verkeerd gaat, dan moet dat zijn vanwege iemand anders (het zwarte schaap). Dat zwarte schaap wordt gekleineerd en goede prestaties worden naar beneden gehaald. Zelfs als bedreigend aan gevoeld.

Iris : En Ruddy was Het gouden kind .

Jan : …Ja inderdaad, het gouden kind of het zwarte schaap …komt vaker voor bij gezinnen met meerdere kinderen. Soms wisselt de narcistische moeder of vader van favoriete kind, maar vaak blijft het gouden kind altijd het gouden kind. Een mogelijke verklaring voor het wisselen tussen favoriete kinderen is de totale controle die de narcistische ouder dan blijft hebben over de situatie.
 

Paul : Je zegt dat narcistische ouders zich in sociale situaties anders dan thuis. Maar waarom doen ze dat?

Iris : Narcisten kunnen erg arrogant en zelfverzekerd overkomen, maar ze zijn dat niet. Narcistische mensen zijn onzeker en hebben constante aandacht en admiratie nodig om zich goed te kunnen blijven voelen.

Jan : ja, zo is dat…Voor de buitenwereld komen ze over als zijnde sociaal, charmant, grappig en vriendelijk, omdat dit de snelste manier is om het broze zelfvertrouwen een steun te geven. Het is gemakkelijker om op te scheppen over je eigen prestaties of die van je kind. En dat is precies waar narcisten naar op zoek zijn. Zo komt het voor dat zij ‘onder het mom van een grapje’ hele nare opmerkingen kunnen maken naar het kind dat het zwarte schaap is. Vaak halen ze een goede prestatie van hun kind aan om vervolgens alle lof op te eisen. Of gaan het precies verminderen om zelf …om als …als redder, zelfs als hulpverlener op te treden.


Jan :Als jij (als vriend/kennis/familielid) ze niet adoreert, complimenteert of ze niet genoeg aandacht geeft, dan mogen zij jou niet. Of omgekeerd wanneer je partij zou trekken voor het zwarte schaap…

Iris : …maar thuis, daarentegen, gedragen ze zich heel anders! – Thuis is waar je de echte narcist ziet. Daar mishandelen zij hun kinderen emotioneel, psychisch en soms ook fysiek. Zij doen dit omdat dit ze een goed gevoel geeft, het geeft ze een gevoel van macht, zij hebben de touwtjes in handen, en ze zijn superieur aan hun kinderen. Zij zijn daar ‘meester’, en ze kunnen daar zelfs heel sarcastisch over doen. Als ouders zijn ze ongenaakbaar. En doen zich ook zo voor. Dat is binnen het gezin…Zij hebben dit nodig om hun ego te voeden. Als Sammy, kind zijnde, ervoor kon zorgen dat Viktor zich goed voelde over zichzelf, dan had hij kans dat hij minder last met zijn vader kreeg… maar op het moment dat Sammy weer een bedreiging voor zijn vader vormt, dat hij ergens goed in werd, of dat hij zich niet gedroeg zoals zijn vader dat had gewild, dan werd hij gestraft ! Direct of indirect, of werd Ruddy op pad gezonden om dat te doen… En dat maakte het leven voor Sammy zo lastig: Hij wist niet hoe hij zich diende te gedragen, omdat de narcistische ouder ineens iets anders van hem kan verlangen. Naargelang de situatie veranderde. Sammy zweeg tenslotte omdat hij constant op eieren diende te lopen. Sammy werd steeds banger om bang om iets te doen, om ieder woord dat hij uitsprak, voor alles konden zijn ouders weer ontploffen. Sammy kon die spanning voelen en van het ene op het andere moment alles zien veranderen in huis thuis. …Zijn ouders gebruikten verschillende manieren om hun zoon te straffen: door hem te negeren, ze bekeken hem niet aan tafel, ze spraken niet met hem tenzij om vernederende opmerkingen te maken, ze bedreigden hem , probeerden hem een schuldgevoel aan te praten en in het algemeen door hem te ontmoedigen. Hij mocht geen aandacht hebben voor andere dingen, geen dagboek bijhouden, of met wat anders bezig te zijn dan zijn school of tv kijken, ook die school daar had vader het erg moeilijk mee. Sammy moest slagen maar met povere resultaten, hij moest er net over zijn, doorgelaten worden zoals zijn vader dat noemde. Ook de vrienden van de familie, meestal mensen met een erg narcistische persoonlijkheid, die zich kwamen ‘demonstreren’ stapten mee in dit circus. Er was eigenelijk voor Sammy geen uitweg. Vrienden werden afgeweerd, aandacht kreeg hij niet, en berispt om ieder woord, dus zweeg hij zijn zwijgen en terugtrekken was de enige mogelijkheid die hij zag om te overleven in zo’n situatie…

Jan : De narcistische ouders van Sammy waren vaak niet in staat om vaak zijn emoties, zijn behoeften of verlangens te zien of te erkennen. Laat staan deze te respecteren. Ze voelden geen empathie voor hem. In andere woorden: wanneer Sammy iets met hen wilde delen dat hem aan het hart ging, dan zou hij waarschijnlijk de volgende reacties hebben verkregen; ze negeren hem, ze praatten er overheen, of overtroffen hem met een eigen verhaal, gebruiken die behoefte of dat verlangen tegen hem, of zorgden ervoor dat Sammy zich schuldig bleef voelen voor het hebben van die verlangens, behoeften. Sammy zweeg omdat zijn omgeving geen respect wou opbrengen voor wie hij was of wat hij te vertellen had, zelfs niet voor wie hij was als menselijk wezen.

(wordt volgende week vervolgd)
 

81d – De Samenkomst

Iris : Ja Paul! : inderdaad, daar zal wel iets van zijn geweest maar …ik weet zeker dat dit niet de ‘gehele lading dekt’ …Sammy voelt zich voortdurend bekeken…gecontroleerd door zijn vader -hij wordt geobserveerd, maar zonder….zonder medeleven – het zijn ogen die volgen, die speuren, maar die niet deelnemen, die hem ook niet bijstaan of helpen …enkel die gestage blik die hem volgt en oordeelt.
Vanaf zijn 14de ervaart Sammy zijn ouders als rechters zonder medeleven – misschien heeft hij…waarschijnlijk heeft hij nooit een invoelend persoon gekend tijdens zijn opgroeien – weet hij gewoon niet wat dat is ‘gevels zonder iets daarachter” noemde hij ze.

Paul : …Wel ja, dat sluit toch niet uit wat ik zeg?! …dan komt alles mooi in de plooi! : Hij hield zich afzijdig omdat er in hem gevoelens leefden die hij niet andere kon of wou delen. Die niet konen openbloeien in die omgeving…

Iris : Wanneer hij zijn homoseksualiteit zou aanvaard zou hebben dan hou hij een ander mens geweest zijn?

Paul : …Wel Iris …er zijn nog anderen die daar ook zo over hebben gedacht maar …inderdaad – het was zeker niet eenduidig – er zijn verschillende soorten homoseksuelen – hoeft niet exclusief te zijn.

Jan : Paul, ik geloof dat het dieper lag dan de seksualiteit – Seks maakt slechts een deel uit van de menselijke relaties – Het gaat over iets veel breder, algemener, dat zich zeker seksueel geuit zal hebben, dat wel! – ‘Niet spreken’ – Tja…hoe maak je dan contacten? Hoe kan je dan leren wat er bij de leeftijdgenoten omgaat? Hoe treedt zo’n jongen dan tot de ‘peergroep’ – die is alleen en die moet ook alleen zijn puberteit en zijn adolescentie doormaken! Moet voortdurend zelfs zijn weg zoeken met de middelen die hij heeft. Ik kan mij voorstellend dat dat niet zo eenvoudig moet geweest zijn, in een wereld die dan ook snel verandert.

Iris : …Hij hield in ieder geval van vrouwen en de vrouwen hielden enorm van hem!… want na zijn twintig gaat alles plots omslaan… heeft hij snel wisselende relaties, vooral seksueel, …Hij heeft toen heel veel meisjes gehad en zeer goed seksuele ervaringen, dat kan je duidelijk lezen zijn dagboeken lezen, liefdes, jaloezie, hij heeft die tijd wel echt meegemaakt, Ik bedoel – hij is toen niet opgesloten gebleven, hij is niet blijven zwijgen – maar hij blijft wel zoeken naar zichzelf – dat wel – dat is duidelijk, die twijfel, – misschien heeft hij dat wel heel zijn leven gedaan…zoeken naar zichzelf…

Jan : Wel, laten we dan bij zijn jeugd beginnen – Sammy vertelde daar wel veel over,… en jij Iris : jij hebt zijn dagboeken gelezen? …Was Sammy ook niet jouw vriend ?

Iris : Ja, …inderdaad…Sammy kon lang over zijn jeugd doorgaan, opgekropte woede soms, en …zijn vader moet een dominante figuur zijn geweest,… maar niet in de zin van sterk of streng, eerder van … eerder van autoriteit …Hoe zou ik dat zeggen…, eerder.. dominerend …door controle, door zijn blik, de manier waarop hij Sammy bekeek. Zoals ik zei…

Jan : Zijn vader…hoe heette die weer? …’Viktor’ was het niet? …Wat ik mij nog kan herinneren is… dat Viktor een zwakke gezondheid had. Hij leed aan verschrikkelijke migraines. Die hielden hem soms dagen in bed. …In bed blijven – op zichzelf al – moet voor die man heel moeilijk zijn geweest. …Ik bedoel: Het was klaarblijkelijk iemand die nooit alleen kon zijn, die steeds de aandacht van zijn gezin nodig had. …Om dus dagen lang in bed door te brengen daarvoor diende Viktor ook wel erg te lijden! Sammy kon hem soms horen kermen.
…Ik heb daar lang over nagedacht – welke invloed dat wel op Sammy zou kunnen hebben gehad, …dit tekent zijn vader helemaal volgens mij….dat heeft mij lang bezig gehouden… ik heb naar verbanden gezocht… Kijk, ik …ik zie dat zo: Zijn grootmoeder – langs vaders kant – was en bazige harde gesloten…berekende, zelfs kille vrouw. Viktor kon van haar, enkel de moederlijke zorg afsmeken door ziek te zijn, totaal passief en daarover te klagen – vooral dat ‘luidruchtig klagen’ was mij bijgebleven – Waarom heeft iemand die zo gesloten is van aard het zo erg nodig om luidruchtig te klagen? Victor kon zich enkel als sterk tonen. Nooit zwak of afhankelijk…

(wordt vervolgd)

75 – De Groep

– Iris : Anker, ik zal je iets bekennen – Sammy maakte ooit deel uit van een therapie groep waar ik aan meedeed…
– Anker : Zo?  Je hebt hem dus persoonlijk gekend? Waarom heb je dat zo lang verzwegen?
– Iris :  Ik ga je niet alles toevertrouwen Anker, alles op zijn tijd.
– Anker : Wel, ik ben erg benieuwd…wat was dat precies?
– Iris : Het was een groep die bestond uit een twaalf tal mensen die anders wilden gaan leven.
Wij verzamelden iedere week rond Jan – die therapeut was – groepstherapeut – Hij had wel geen studies psychologie voltooid of zo, maar hij was één van de weinige vrienden van Sammy – ze hadden een tijdje samen gestudeerd geloof ik, maar geen van hen beiden had de studies ooit afgemaakt.
…We kwamen samen in een lokaaltje aan de kerk. Daar zaten wij dan wekelijks in een kring. We mediteerden en daarna gaf Jan richting aan de gesprekken .
– Anker : richting…hoe bedoel je?
– Iris : Wel, je zou dat eigenlijk eens moeten meemaken om goed te beseffen wat het in feite inhoudt… De interventies van Jan bestonden er namelijk enkel in, dat hij vragen stelde. Vooral over hoe we ons erbij voelden, wat er precies in ons omging bij onze verhalen – Ieder op zijn beurt had het over  de afgelopen week. Wat hem was overkomen. Soms ging dat over heel banale dingen. En Jan wees ons dan telkens op details uit onze verhalen, begon daar dan vragen over te stellen – bijvoorbeeld met wat…met welk beeld we een belevenis associeerden. Dikwijls kwamen daar jeugdherinneringen naar boven. Dikwijls ging het er erg emotioneel aan toe. Sommige mensen huilden. Op de duur waren we elkaar erg gaan vertrouwen. We wisten dan ook veel intieme dingen van elkaar.
– Anker : En Sammy… Sammy deed daar aan mee!? Dat klinkt toch vreemd, niet? Iemand die zich steeds zoekt af te zonderen, die werpt zich ineens in een groep waar intieme dingen worden besproken!?
– Iris : ja, inderdaad (…) Hij had het daar eerst wel erg moeilijk mee! De eerste reeds sessies zei hij helemaal niets. Sammy sprak inderdaad met niemand, maar hij luisterde wel erg scherp – zoals later bleek hij kon ieder gesprek erg goed onthouden. Hij zat daar dan stil in zijn hoekje – maar Sammy was zo één van die mensen waarvan… hoe zou ik het uitdrukken – …
Iemand waarvan het zwijgen weegt
– Anker : “Iemand waarvan het zwijgen weegt”? – wat bedoel je daar mee?
– Iris : Wel, …je kan deel uitmaken van een gezelschap, bij een gewone bijeenkomst, een receptie, of een vriendenbezoek of wat dan ook – soms zijn daar “stille mensen” bij, die zelden het woord nemen, maar die luisteren, die aandachtig zijn. Het valt nooit op dat ze zwijgen. Hun stil zijn wordt als natuurlijk aangevoeld. Maar zo ging dat niet met Sammy! Wanneer hij erbij was, en voortdurend zweeg, dan voelde je je benauwd. Hij benauwde mij zo erg dat ik zelf niet durfde spreken. Hij keek met die donkere blik…en dat had iets benauwend, zo lang je hem niet beter kende..
– Anker : (opent zijn mond, maar zegt niets)
– Iris : Ja, er zijn zo van die mensen die druk op een gezelschap uitoefenen wanneer zij zwijgen.
– Anker : Alsof hun zwijgen een soort mededelen, een spreken is? Alsof ze door stil te zijn iets willen zeggen? Of verzwijgen?
– Iris : Ik weet het niet, Anker, ...(aarzelt wendt de blik even af) enkel dat …dat je verwacht dat ze iets zouden zeggen.
Het bleek wel dat Sammy een goede luisteraar was, zoals ik reeds zei. Hij kon heel scherp naar de problemen van de anderen luisteren, en soms heel gevatte opmerkingen maken.
– Anker : En wat ben je dan zoal van hém te weten gekomen?
– Iris : Hij had het erg veel over zijn jeugd. Jan duidde dat als… hoe ging het ook alweer…
Sammy’s vader en moeder waren narcistisch – in die zin dat ze voortdurende met zichzelf bezig waren en dat Sammy in zekere zin voor hun ego diende te zorgen. Vader had een hoog zelfbeeld en moeder precies het tegenovergestelde – een laag zelfbeeld.
– Anker : En …?
– Iris : Dat was hoe Jan het interpreteerde – hij gebruikte soms van die uitdrukkingen die ik niet goed begreep – het is voornamelijk door hem dat ik meer over psychologie ben gaan lezen, om daar meer over te weten.
We hadden in die groep ook allemaal een naam – een andere naam, niet echt een pseudoniem maar een – hoe noem je dat? … zoals bij de scouts?
– Anker : “epitheton” ?
– Iris : Ja! zo’n “totemnaam”
– Anker : …(trekt beide wenkbrauwen op)
– Iris : Kever werd hij genoemd, ik geloof dat hij daar zelf mee voor de dag was gekomen – wegens zijn geslotenheid, maar ook omdat een kever vleugels heeft, en omdat hij graag verwees naar een schrijver die een haal over een kever geschreven had. Over iemand die in een kever verandert.
– Anker : ja en dat verhaal met zijn ouders, wat betekende dat?
– Iris : …Zijn ouders dienden zich …dienden hun …hun aanschijn… – Sammy vergeleek hen soms met gevels – zijn jeugd was als door een straat lopen met gevels waarachter zich niets bevond.
– Anker : Dat heb je al eens geschreven niet?
– Iris : Ja, invoeling , of beter het gebrek daaraan. Ouders die zelf ook heel gesloten waren, vooral zijn vader. Zijn moeder was dan weer …heel heftig , maar …niet wat wij zouden verstaan met gevoelens tonen, zij tierde door het huis, soms uren lang – ook de buren wisten dat.

Anker : Dat was wat hij voer hen vertelde?

Iris : Je …Het duurde wel erg lang voordat Sammy het woord durfde nemen – de tweede of derde sessie was dat?… en dat werd hij plots heel hevig – toen Jan hem wees op dingen die hij tijdens zijn jeugd gemist had brak hij in snikken uit. Zakte in elkaar. Ik heb nooit iemand zo wanhopig gezien.
Een ineengekrompen hoopje mens – …  die rustige zelfzekere man.
– Anker : Gemist? Wat heeft hij dan wel gemist?
– Iris : Och, dat gaat over heel eenvoudige dingen, kan die je haast niet het noemen waard wou vinden. Gewoon een vader die oppert dat zijn zoon iets goed heeft gedaan, of moeder die even het kind toelacht wanneer die iets moeilijks heeft klaargespeeld en wil tonen wat hij kan. Of een knuffel bij ’t langs komen.
Die appreciatie heeft hij niet gekend. …eerder afkeuring, of onverschilligheid.
De afgewende blik van zou ouders, dat herinner ik mij nog goed dat hij dat zei – dat zijn ouders steeds hun blikken van hem afwendden wanneer ze samen aan tafel waren, of de negatieve commentaren – ik kan enkel eerlijk zijn zei zijn vader ik kan niet zeggen dat iets goed is wanneer het dat niet is,- Sammy kreeg enkel afkeurende woorden en afgewende blikken van zijn ouders, blijkbaar nooit en aanmoedigend woord …En toen bracht Jan de groep ertoe om mooie, positieve dingen over Sammy te zeggen – dat ging zo in het rond, ieder om beurt zei leuke dingen voer Sammy.

Kijk, zei Jan daarna: Dit is wat je van je ouders hebt gemist!

Toen brak Sammy in tranen uit…
– Anker : Misschien verwachtten zijn ouders erg veel van hem? Wilde hem streng opvoeden? Om hem te harden zoals jullie dat hier noemen? Opdat hij beter zijn best zou doen op school – om later sterk te staan in en harde maatschappij?
– Iris : Neen, …neen, eindelijk was het dat helemaal niet…Dat was het net!…Het… …ontmoediging over de gehele lijn. Hij werd als kind voortdurend ontmoedigd. Omdat hij dingen zou opgeven in plaats van er voor te strijden.

-Anker : …ontmoedigen? Waarom wilden ze dat? Klinkt mij erg vreemd in de oren… En Ruddy hoe kwam die er van af? Had je medelijden met hem? Wilde je voor hem zorgen?
En daardoor ben je aan hem gaan hechten?
– Iris : Ik (…) aarzelt kijkt door het raam, sluit de ogen even ) ik …kijk, iedere keer dat we hier naar het achterhuis komen denk ik – waarom doen we dit toch? Laat hem toch rusten, laat Sammy voor wat hij geweest is, er zijn nu levende mensen om ons heen met werkelijke problemen laten we ons daar mee bezig houden. Mensen die ons vandaag nodig hebben. En dan denk ik weer – neen, we moeten doorgaan, we moeten dit verder uitspitten. Het is zinnig wat we doen – …maar alléén zou ik het niet meer aankunnen , Alleen zou ik hier ook nooit aan begonnen zijn.
– Anker : Hm – tja – hm – dat gevoel heb …Tja …hij houdt mij bezig, maar precies kan ik niet zeggen waarom, er is iets, een instinct dat mij aangeeft  – zoals je op zoek gaat naar een schat, je weet nooit of die er is, maar je probeert de aanduidingen te volgen, – het plan te reconstrueren, omdat je denkt – omdat je gelooft, dat er iets waardevols verborgen zit, een schat een fortuin aan het einde van de zoektocht, iets dat de moeite waard is om opgedolven te worden, iets…of is het gewoon nieuwsgierigheid.
– Iris : (lacht) Hé- Dat is vreemd! Ja Anker, jij kijkt vooruit, naar de toekomst – ik kijk terug, haar herinneringen aan iemand die mij dierbaar was,  -dierbaar, maar ondoorgrondelijk
misschien blijf ik daardoor met hem zo verboden – door zijn ondoorgrondelijkheid.

Ik heb Sammy goed gekend maar ik weet tot op de dag van vandaag niet precies wat van hem te denken. Ik kan niet zeggend at ik het KEN. Of dat ik weet WIE hij is, dat is het vreemde eraan …ik kijk in zijn verleden jij zoekt een toekomst voor zijn herinnering ! Anker toch!

74 – Jaak Timpermans

Tennisplein achter het huis.

Wind ruist in de populieren,

licht bewolkt.
op de achtergrond: Het pok-pok geluid van tennisspel (of meerdere), af en toe geroezemoes van stemmen, soms gejuich, een stem die regelmatig iets onverstaanbaar uitroept ( go! of oh!?)

spelende kinderen.

Iris : Dag Jaak! Hoe maak je het?
Ik had je wat willen vragen – kunnen wij bij jullie komen tennissen?

Jaak : Wel dat vraag je best aan onze vzw Tennisclub GTCL. Onze terreinen zijn het ganse jaar toegankelijk. Maar daarvoor moet je lid worden – De velden zijn voorbehouden voor de leden van de tennisclub. Dan ontvang je een badge die toegang geeft tot de reservatie-ruimte in het clubhuis en de ballon gedurende de winter.

Iris : Moet ik reserveren?


Jaak : Ja, Alleen leden hebben reservatie-recht. Waarschijnlijk zal jij kunnen als “senior” aan een verminderde prijs kunnen inschrijven, maar dan mag je op weekdagen niet reserveren na 19 u.

Iris : Ha, zo ik dien telkens te reserveren?

Jaak : Ja zo gaat dat. Een lid reserveert een terrein voor een gekozen dag en uur via internet van thuis uit of van eender waar; dit kan ook gebeuren op scherm in het reservatie-lokaal of, wanneer het clubhuis open is, in de gelagzaal.
Maar denk er om : wanneer je niet kan komen ben je verplicht om ten laatste EEN uur vóór de aanvang van de reservering te annuleren. Anders is dat betalen! Ook al kan je niet komen en spelen anderen op het veld -…Maar dat kan je gemakkelijk doen via internet

Iris : Jaak ik heb nooit internet gehad, ik weet zelfs niet goed wat dat is, Anker doet alles voor mij wanneer het iets met computers te maken heeft –

Jaak: Wel, dat zal niet zo erg zijn je bent toch onze buur, je kan het scherm in het reservatielokaal gebruiken of, wanneer het clubhuis open is, in de gelagzaal.

Iris : Kan ik Anker of iemand anders ook meenemen die geen lid is?

Jaak: Indien er een niet-lid deelneemt aan het spel zal het lid dit kenbaar maken door een gast toe te voegen bij zijn reservering. Een bedrag, dat jaarlijks door het bestuur wordt bepaald, zal hiervoor bij het lid dat gereserveerd heeft in rekening worden gebracht. Je kan dat vooraf regelen met het secretariaat of vraag het aan een bestuurslid.

Iris : En hoeveel kost dat?

Jaak: Voor senior: 85€ je kan je daarvoor best terecht bij het clubhuis tijdens de inschrijvingsdagen – het kan ook via internet, dat kan je dan aan Anker vragen.

Iris : Ja, ook zijn vrouw is daar bederven in, maar ik blijf er liever van af. Nochtans zijn Anker en ik met een “blog” begonnen, zo heet dat toch, niet?

Jaak :…Wel ja, …ik heb er iets over gehoord….

Iris : Het gaat voornamelijk over de vorige bewoner van dit huis (wijst naar het huis langs het kanaal )
Jaak: Waar vroeger Sammy Vanderstraet woonde?

Iris : Ja, (grinnikt) het is eigenlijk over hem dat het gaat, over Sammy!

Jaak : Ha! Dat is die “Sammy” uit jullie blog! …Wel, ik dacht het al, Maar ik kon helemaal niets erkennen wat jullie daar allemaal over schreven. hmm …Maar …ja, ik heb Sammy gekend – Maar Anker niet, geloof ik? Want die is hier trouwens pas komen wonen nadat hij was overleden.

Iris : Ja, een akelig verhaal,

Jaak : Tja, … ik heb eigenlijk nooit goed begrepen hoe…
…Ik erkende Sammy, mijn vroegere buurman helemaal niet in wat jullie schreven. Ik had goed voor dat het allemaal fictie was?

Iris : Neen, het is allemaal echt maar we veranderen af en toe de namen van werkelijke personen en Maria-Letiza wil niet dat er persoonlijke dingen over Anker, en zeker niet over hun kinderen in voorkomen!

Jaak : Ja, dat kan ik goed begrijpen! Anker heeft een belangrijke functie is het niet? – dan moet je oppassen wat je schrijft op het internet.

Iris : Inderdaad, maar het gaat vooral over Sammy. Anker werd zo gefascineerd door alles wat hij vond in dat huis. Zij hadden het samen met de inboedel aangekocht, en ze geraakten zo geboeid door alles wat ze daar vonden, dat Anker een soort portret wilde opstellen van deze geheimzinnige vorige eigenaar.

Jaak : Tja,(kijkt scherp toe, krijgt even een gespannen strakke gelaatsuitdrukking) …Jij hebt Sammy nog gekend als ik het goed voorheb?
Iris : Ja! We zijn ook een tijdje samen naar de academie geweest, en we waren jaren buren.

Jaak : Ja – ik heb jullie blog beginnen lezen, toen Anker mij daarover sprak.

Iris : Ha! Wel, en wat vind je ervan?

Jaak : Wel, … als ik eerlijk mag zijn, …(wordt ongeduldig, kan moeilijk stil blijven staan, blik schiet zenuwachtig rond)(met lichte stemverheffing:) Ik weet niet waarom jullie zo iets doen!

Iris : Misschien doen we het enkel uit nieuwsgierigheid! (lacht)

Jaak : (kijk haar strak aan) Wel Iris, laat mij eerlijk zijn, ik weet niet of dit een gezonde nieuwsgierigheid is!

Iris : (kijkt verrast spreidt de lippen even maar zegt niets)

Jaak: ik heb gelezen wat jullie daar schrijven, in jullie blog ‘Anker Tong’ allemaal flauwe kul! Jullie zouden het blog beter “Sammy” noemen want over jullie zelf vertellen jullie amper wat! En ik zal je at vertellen voer Sammy –
Ik heb Sammy gekend, en zijn ouders, dat waren braven mensen! Wat schrijven jullie allemaal over die ouders! Dat was helemaal niet waar! Dat waren goede eenvoudige mensen. Hardwerkende bekommerde mensen die alles voor ham deden! Sammy mag er tevreden zijn geweest dat hij zulke flinke ouders heeft gehad! Die hebben alles voor hem gedaan! Alles wat hij bezat had hij aan zijn ouders te danken!
Trouwens, dat zei hier iedereen … iedereen! Hij mocht van geluk spreken zulke ouders te hebben gehad, waar haar hij zonder hen gestaan?! … wacht eens… Hoelang heeft hij gewerkt? En zijn … en die studies die allemaal heeft ondernomen? Jaren voor niets! En die ouders maar betalen! En tenslotte wanneer hij er helemaal niets van terecht bracht – zijn werk! Had zijn vader dat toen niet in handen genomen had hij waarschijnlijk nooit werk gevonden! Jullie Sammy was een profiteer! Meer kan ik van hem niet zeggen! Ik begrijp niet wat jullie daar doen met jullie blog? Wat willen jullie daarmee eigenlijk bereiken? Het lijkt me wel of jullie voortdurend naar verontschuldigingen voor hem zoeken, naar een rechtvaardiging voor zijn gedrag – en dat allemaal gaan uitspitten en die nota’s van hem! – wat betekend dat? Luister eens hier, Ik wil niet dat jullie nog kwaad over Sammy’s ouders schrijven! Dat waren de beste mensen, hoor je mij?! Zo’n echt moedertje! Zorgde voor de kinderen uit gans de buurt! Zorgde voor iedereen! Hield van kinderen, deed dat vrijwillig, zonder dat ze daar iemand ooit iets voor hoefde te betalen.
Soms deden de ouders dan wel wat terug, wanneer er een karweitje of een boodschap voor haar diende gedaan te worden, allemaal dingen waar Sammy te lui was om ze te doen. Wat heeft hij dat mens verwaarloosd! Verwaarloosd! Hoor je mij! …ik heb die vrouw steeds in het gezelschap gezien van kleine kinderen – waar zijn jullie toch mee bezig? Wanneer jullie iets voer Sammy willen schrijven – vertel dan maar wat voor een nietsnut hij is geweest! God mag weten waarom jullie dit doen? Doe het dan oprecht : zeg dat hij lui was een van iedereen profiteerde! Dat hij geen schop onder zijn broek waard was! Dat hij tot niets zinnigs in staat was! Dat hij zijn tijd verdeed met wat? met beuzelarijen, met … schilderen – ha, ja Staan “schilderen” in de twee betekenissen van het woord! – dat hij niets deed, en zich liet onderhouden, en dat huis hier, (wijst krijgt een rood opgezet aangezicht) Allemaal van zijn familie! hij heeft nooit iets betekend, noch hij! noch zijn werk! Als hij al iets deed.
“Sammy was een profiteer”! Schrijf dat maar eens! Deugde voor niets! zeg dat maar! schrijf dat maar in jullie blog Hij verdient die aandacht niet die jullie hem geven en al die ver gezochte ontledingen en verontschuldigingen!
…Waarom hij zweeg?
Hij zweeg omdat hij niet deugde! Omdat hij zich beter achtte dan de anderen! Omdat er iets scheef zat in zijn bovenkamer! Omdat het een luie lozer was. .. kijk, Ik word zenuwachtig wanneer ik hier aan denk.
(…)(probeert zin in te houden bijt op zijn lip)
(praat trager stillen, sissend tussen de tanden)

…Hij is er nu niet meer. Maar bedenk wel…Hij had jullie zelfs geen blik gegund had hij jullie buurman geweest! Eerst groette hij ons soms, omdat we zijn ouders kenden, maar op een ochtend toen hij net buiten kwam, heb ik hem aan de deur plots op het onverwacht gevraagd “werk je?” zo in het voorbijgaan – Hij heeft mij toen wat nors toegebromd en van die dag af deed hij alsof ik lucht was! Hij keek gewoon weg wanneer hij mij passeerde. Liep me straal voorbij! Als ik zie wat mijn kinderen allemaal hebben moetende om te werk te vinden! Om hun werk te behouden! ja – ik moet het toegeven wanneer er die staking was omdat het bedrijf waar mijn schoonzoon werkte dreigde mensen te ontslaan – dan stapte hij mee Dan betoogde hij met ons, dat is waar, dat moet ik hem geven, vreemd, maar ik geloof niet dat hij veel gewerkt heeft, jullie Sammy – schrijf toch over iets anders in jullie “blog”, er zijn hier zovele interessante dingen te Grauwegomme om aan jullie lezers te laten zien! … En mijnheer Tong heeft toch heel wat te doen. Ik begrijp niet goed hoe hij hier tijd voor vindt, en interesse? Ik begrijp jullie helemaal niet! dat huis!… waarom willen jullie die dat geklieder van hem bijhouden? Laat een container komen – dat achterhuis kan nog van pas komen voor Tong’s opgroeiende kinderen. Sammy was lui, Iemand die een luxe leventje leidde waar zijn ouders voor hadden gezwoegd. Wat zou hij zonder hen begonnen hebben? Zijn handen stonden zo (houdt beide handen naar buiten gekeerd, de armen langs het lichaam betrekt) Wat zou hij kunnen aangevat hebben zonder al die vrouwen die hier kwamen, die zelfs het huis onderhielden, die voor hem kookten en wat nog allemaal? En wat deed hij? De profiteur, dat moeten jullie schrijven, en nog beter zou zijn dat jullie met dit onrechtvaardig blog ophouden, en zwijgen over die…die …nietsnut!

Iris : (kijkt met gesperde ogen, lippen op elkaar geperst) Jaak, ik …ik hou er niet van wat je hier allemaal zegt, ik vind dat je mensen veroordeelt. Ik wil het hier niet langer over hebben, jij hebt wellicht een heel andere ervaring met Sammy gehad, één waar ik hem niet in kan herkennen.
Ik moet nu gaan.
Ik geloof dat het beter is dat … ik moet nu gaan, nog een prettige dag! (draait zich om, maakt aanstalten om weg te gaan, talmt dan even alsof ze nog iets wil zeggen)


(stilte)

Jaak : Kijk, ik heb gezegd wat ik van hem denk. Sammy is er niet meer, laat hem nu rusten. Jullie zouden jullie beter met wat anders bezig kunnen houden. Laat hem gewoon met rust, dat is wat hij zelf ook wou, door niemand gestoord te worden…
Iris : Je hoeft ons niet te zeggen wat we moeten doen of laten, we kunnen best zonder jou advies!

73 – De Schattenjagers

– Iris : Sammy maakte deel uit van een therapie groep waar ik ooit aan meedeed…
– Anker : ..Wat?… Je hebt hem dus persoonlijk gekend? …Waarom heb je dat zo lang verzwegen?
– Iris : Ik ga je niet alles toevertrouwen Anker, …alles op zijn tijd!
– Anker : En…wat was dat precies?
– Iris : Het was een groep die bestond uit een twaalf tal mensen die anders wilden gaan leven.
Wij verzamelden iedere week rond Jan, de therapeut – groepstherapeut – wel hij had geen studies psychologie gevolgd of zo, …Hij was één van de weinige vrienden die Sammy ooit heeft gehad – Ik geloof wel dat ze een tijdje samen gestudeerd hadden, maar geen van beiden had de studies ooit afgemaakt.
We kwamen iedere week samen in een lokaaltje bij de kerk. Daar zaten wij dan in een kring – het heette ook “De Kring” en Jan gaf richting aan de gesprekken
– Anker : …Hoe bedoel je?
– Iris : Wel, je zou dat best eens meemaken om goed te beseffen wat zo’n therapiegroep is… De interventies van Jan bestonden er voornamelijk in dat hij intensief luisterde en vragen stelde over wat we voelden bij onze verhalen – we hadden het zo al over wat ons was overkomen tijdens de afgelopen week, en dikwijls kwamen daarbij jeugdherinneringen op, dikwijls waren die erg emotioneel geladen, mensen huilden. Gaandeweg was er een hechte band gegroeid, we vertrouwden heel erg op elkaar…
– Anker : (…) En Sammy deed daar aan mee? – Klinkt toch wat vreemd, niet? Iemand die zich steeds zoekt af te zonderen, neemt deel aan een bijeenkomst waar intieme dingen worden besproken?
– Iris : Tja, inderdaad!  (…) Hij had het daar aanvankelijk wel erg moeilijk mee! Hij zat daar stil in zijn hoekje – en velen hadden het daar ook moeilijk mee, hij drukte op de groep … Sammy was zo één van die mensen waarvan …hoe zou ik het best uitdrukken – …
Iemand waarbij het zwijgen weegt
– Anker : Iemand waarvan het zwijgen weegt? – Wat bedoel je daar mee?
– Iris : Wel, …je kan deel uitmaken van een gezelschap,…Een gewone bijeenkomst bijvoorbeeld, neem een receptie, of een bezoek bij vrienden  – of wat dan ook – er kunnen daar dan ook enkele stille mensen bij zijn – vrienden die zelden het woorden nemen, maar die wel luisteren, hun zwijgen wordt niet opgemerkt, hun stil zijn wordt als natuurlijk aangevoeld, …Maar zo was dat niet met Sammy! Wanneer hij erbij was, dan voelde je iets benauwend. Zijn stil zijn had iets .. geladen, zwaar, …niemand mocht hem toen eigenlijk graag…
– Anker : (opent zijn mond, maar zegt niets)
– Iris : …Ja, er zijn zo van die mensen die druk op een gezelschap kunnen uitoefenen wanneer zij zwijgen…
– Anker : Alsof hun stil zijn een soort spreken is? Zwijgen als teken als mededeling? Alsof ze met hun stilte iets te kennen willen geven? …Ik gis maar, ik probeer je aan te vullen, maar ik ..ik weet niet of ik je goed begrijp – (stilte)
– Iris : …Ik weet het niet, enkel dat …in sommige situaties wordt je verwacht om iets zouden zeggen. Soms zijn dat banale dingen, je stem laten horen, niets meer, praten, babbelen om de gezelligheid, omdat het ontspannend is, om te kleetsen…Dat kon Sammy helemaal niet – Nooit een gezellig babbelaar!

Maar hij kon erg goed luisteren – dat bleek later duidelijk –
Hij kon heel scherp naar de problemen van de andere groepsleden luisteren, soms kon hij heel gevatte opmerkingen maken! …en hij slaagde er ook voortreffelijk in om heel goed te memoriseren wat er gezegd werd.
– Anker : En wat ben je dan zoal van hém te weten gekomen?
– Iris : Hij had het erg veel over zijn jeugd. Jan duidde dat als… hoe ging het ook alweer…
Sammy’s vader en moeder waren narcistisch had  de therapeut opgemerkt – in die zin dat ze voortdurende met zichzelf bezig waren …en dat Sammy in zekere zin voor hun ego diende te zorgen.  – Vader had een hoog narcistisch zelfbeeld en moeder precies het tegenovergestelde – een lage dunk van zichzelf een negatief zelfbeeld noemde jan dat.
– Anker : Wel, …Ja, En …?
– Iris : Dat was hoe Jan het interpreteerde – hij gebruikte soms van die uitdrukkingen die ik niet goed kon plaatsen  – het is voornamelijk door hem dat ik ben gaan lezen om daar meer over te weten.
We hadden in die groep ook allemaal een naam – een andere naam, niet echt een pseudoniem maar een – hoe noem je dat zoals bij de scouts?
– Anker : “epitheton” ?
– Iris : Ja zo’n totemnaam
– Anker : …
– Iris : Kever werd hij genoemd – wegens zijn geslotenheid, maar ook omdat een kever vleugels heeft en omdat Sammy graag verwees naar een verhaal  over een kever, iets uit de literatuur.
– Anker : hmm…Kever – mmm- beetje negatief niet?
– Iris : …Zijn ouders dienden zich …dienden hun  …hun aanschijn – wel, Sammy vergeleek hen soms met gevels – zijn jeugd was als door een straat lopen met gevels waarachter zich niets bevind.
– Anker : … vreemd en eng tegelijk – daar heb je al eens over geschreven, is het niet?
– Iris : Ja, invoeling , of beter: het gebrek daaraan – Sammy’s ouders die zelf ook heel gesloten waren, vooral zijn vader. – Zijn moeder was dan weer …heel heftig, maar …niet wat wij zouden bedoelen met gevoelens tonen, – zij tierde door het huis, soms uren lang – de buren konden dat horen. Jan had het vooral over dat gebrek aan invoeling herinner ik mij …

– Anker : Dus is Sammy uiteindelijk toch beginnen spreken?

– Iris : Het duurde wel wat voordat Sammy het woord durfde nemen – …de tweede of derde sessie was dat.. als ik mij nog goed herinner.. en dat werd plots heel hevig – toen Jan hem wees op dingen die hij tijdens zijn jeugd gemist had brak hij in tranen uit. Ik heb nooit iemand zo wanhopig gezien. Een ineengekrompen hoopje mens – … zeker niet die rustige zelfzekere man die we eerst kenden – hij brak!
– Anker : Gemist? Wat heeft hij dan wel gemist?
– Iris : Och, dat gaat over heel eenvoudige dingen, …dingen die je haast niet het noemen waard wou vinden! –  gewoon – een vader die even zegt dat zijn zoon iets goed heeft gedaan, of moeder die even het kind toelacht wanneer dat iets moeilijks heeft klaargespeeld en wil tonen wat hij kan. Eenvoudige dagelijkse dingen, die aandacht, dat heeft hij gemist.
Die gewone dag-daglijkse appreciatie die kinderen van de volwassenen krijgen – die kleine aanmoedigingen om kleine dingen – die heeft hij nooit echt gehad – Sammy stuitte  eerder op afkeuring of onverschilligheid, zonder dat hij dat zelf wist omdat het alledaags was.
…de afgewende blik van zou ouders, …dat herinner ik mij nog goed dat hij dat zei- dat zijn ouders steeds hun blikken van hem afwendden wanneer ze samen aan tafel zaten bijvoorbeeld, of negatieve commentaren gaven – kleine critische opmerkingen op onbelangrijke zaken maar steeds negatief, nooit andersom, nooit aanmoedigend  –ik kan enkel eerlijk zijn  – zei zijn vader ik kan niet zeggen dat iets goed is wanneer het dat niet is,– Sammy kreeg enkel afkeurende woorden en afgewende blikken van zijn ouders, nooit een por in de goede richting…
Op een avond bracht Jan de therapiegroep ertoe om gunstige dingen over Sammy te zeggen – dat ging zo in het rond tot hij brak – hij had dit nooit meegemaakt – hij hoorde plots aangename dingen over zichzelf
– Anker : …Misschien hadden zijn ouders hoge verwachtingen van hem wilde ze streng zijn opdat hij beter zijn best zou doen op school – om het later verder te schoppen dan zij het hadden gedaan? Hem te “harden” zoals ik dat hier al gehoord heb?
– Iris : Neen, eindelijk niet, dat was het hem net …Het …Sammy ervoer zijn ouders steeds ontmoedigend, afbraak over de gehele lijn – Dat was de gewone dagdagelijkse toestand – hij wist niet dat het anders kon – Heeft nooit zijn ouders als motiverend ervaren! Als steunend.
– Anker : En Ruddy,  hoe kwam die er dan van af?
– Iris : …Wel, euh …Ik moet zeggen dat ik Ruddy nooit goed heb gekend, ik heb hem eindelijk nooit echt ontmoet, ken hem enkel door wat Sammy; wat hij over hem heeft verteld, en zijn teksten.
– Anker : …en daardoor ben je je aan hem gaan hechten?
– Iris : Ik (…) aarzelt kijkt door het raam, sluit de ogen even ) ik …kijk, …iedere keer dat ik hier, naar dit achterhuis kom, denk ik – waarom doen we dit toch! laat hem toch rusten! laat Sammy voor wat hij geweest is! – er zijn nu levende mensen om ons heen met problemen laten we ons daar mee bezig houden mensen die ons nu nodig zouden hebben! en dan denk ik weer, neen, we moeten doorgaan, we moeten dit verder uitspitten  – het is zinnig wat we hier doen! – …maar alléén zou ik dit niet meer aankunnen, Anker …zou ik hier ook nooit toe gekomen zijn…
– Anker : Hm – tja – hm – dat gevoel heb …Tja …hij houdt mij bezig, – maar precies kan ik niet zeggen waarom, …er is iets, een instinct geeft mij aan dat – zoals je op zoek gaat naar een schat, je weet nooit of die er wel is, maar je probeert de aanduidingen te volgen, het plan te reconstrueren, omdat je denkt – omdat je gelooft dat daar iets waardevols verborgen zit, een schat, een fortuin dat op je wacht aan het einde van een speurtocht iets dat de moeite waard is om opgedolven te worden, iets…
je weet maar pas of een kist een schatkist is wanneer je ze hebt opengebroken!

– Iris : (lacht) Hé, ja! dat is vreemd! Ja, Anker, jij kijkt vooruit, naar de toekomst, ik kijk terug, haal herinneringen op aan iemand die me dierbaar was, dierbaar maar ondoorgrondelijk tegelijk…
Misschien is het dat waardoor ik met hem zo verboden voel  – zijn ondoorgrondelijkheid, Ik heb Sammy goed gekend – maar tot op de dag van vandaag weet ik eigenlijk niet precies wat van hem te zou denken, ik kan niet zeggen  dat ik het KEN – dat ik hem ooit diep gekend heb, doorgrond – dat ik weet WIE hij is, dat is het vreemde eraan

– Anker: Ik het verleden jij de toekomst !
– Iris: …Anker toch!

72 – Massage

– Iris : massage! “Massage “met woorden, je praat met iemand, en er komt iets los, je bent niet dezelfde persoon alleen, als met twee, of terwijl je deel uitmaakt van een groep, of een familie, of een gemeenschap. Een maatschappij geeft je gestalte, een zelfbeeld – maakt dat er iets in jou in beweging komt, iets van jou dat je anders niet zou kennen, Iemand die steeds alleen is valt stil. Wanneer je geen frequent contact hebt dan “verdroogt dat gebied” in jou doro gebrek aan stimulatie, net als bij massage!

Sommigen mensen kunnen heel goed aanvoelen waar ze anderen zouden kunnen masseren om hen goed te doen, om pijn weg te doen ebben. Dat hebben ze niet geleerd op een speciale cursus. Want het is niet iets dat door een opleiding aangeleerd zou kunnen worden.  Dat ontstaat door gevoel van zuivere invoeling.
Doordat sommigen zich goed in iemand anders kunnen verplaatsen  – tenslotte hebben we allemaal hetzelfde lichaam – misschien wel gelijkaardige genot en pijn punten.  Iedereen wil wat respect, erbij horen en zelfs bij conflicten en bij nederlagen een uitwijkmogelijkheid die open wordt gelaten, een vluchtweg.

Wanneer die mogelijkheid er dan niet is, – of doelbewust door de tegenpartij wordt belet,  ontstaat er wrok.
– Anker :  Door wie of wat?

– Iris : Omgang brengt wrijving mee. Positieve en negatieve krachten komen vrij bij ieder menselijk contact. Dat kan even stimulerend zijn als teleurstellend zijn.

– Anker : En wanneer er helemaal niemand is?

– Iris : Door niemand, door gebrek aan iemand , door te veel alleen te zijn verzuurt iedereen.
– Anker : En waarom kroop Sammy dan in een hoekje, waarom zonderde hij zich af?
– Iris : Wel, we hebben dat al even aangehaald, thuis kent hij geen …heeft hij zijn ouders nooit ervaren als invoelend, medelevend, betrokken, …ik weet niet wat het juiste woord is, hij heeft ze nooit ervaren als ….of misschien wel als klein kind,- maar daarna niet meer, …om verschillende redenen hij had daar zelf ook schuld aan, waarschijnlijk…wanneer je hier schuld zou kunnen inwerpen, – schuld  -in die zin dat hij zich steeds meer wou terugtrekken.
– Anker : Om zich veilig te stellen?
– Iris : Ja, zo zou je het kunnen noemen.  Om zich tegen aanvallen te behoeden. Het ouderlijk huis was wel een toevluchtsoord maar geen plek waar het kind zich als gewaardeerd, geapprecieerd ervoer, waar respectvol met hem werd omgegaan.
– Anker : Hielden zijn ouders dan niet van hun oudste zoon? Meen je dat!?
– Iris : Tja, het …eigenlijk wel, maar niet op een manier waarop het goed was voor het kind. – Ze hielden zeker erg veel van hem, maar gaven hem een verkeerde aandacht.
– Anker : Narcistische bezetting – heb je mij verleden week uitgelegd, heeft het daar mee te maken?
– Iris : Wel ja, daardoor ontstaat er iets dubbel in iedere omgang, die weldadige massage ervaren bij ieder positief contact, die helende kracht die koestert, dat miste hij wel.
– Anker : Maar Iris, ik kan mij dat allemaal toch moeilijk voorstellen, dit lijkt mij allemaal zo onwezenlijk, ook pijnlijk eveneens. Ik moet toegeven dat ik dat allemaal niet echt kan begrijpen of plaatsen.
– Iris : Ja, Anker, in een gezin kunnen de mooiste maar ook de lelijkste dingen gebeuren!
– Anker :Hoe bedoel je?
– Iris : Door dat gezinsleden zo sterk aan elkaar verbonden zijn, doordat ze zoveel samen hebben meegemaakt, zijn ze sterk aan elkaar gehecht. Zelfs zo sterk, dat therapie, of opvang daar nog maar weinig tegen in kan brengen.
– Anker : Niemand kan de pijn er nog uit masseren, eens dat die zich vastgezet heeft?
– Iris : Ja…,(zucht, kijkt op zij, aarzelt) Hoe positief en helend iemand ook opnieuw verwelkomd kan worden – dat ontvangst kan nooit die gezondmakende kracht leveren die nodig is om iemand helemaal van jeugdtrauma’s te bevrijden. Je mag ook niet vergeten dat de persoonlijkheid vorm werd gegeven mede door die trauma’s. Zoals een jonge boom is krom gegroeid – je kan de stam wel wat staken maar je kan er geen rechte boom meer van maken. (…aarzelt, zucht)  Maar …misschien hoeft dat ook niet! – We, we bekijken het nu zeer negatief. Maar trauma’s kunnen ook iemand sterken! Door kwetsuren wordt iemand gevormd, en misvormd misschien ook, gaat lijden, …
– Anker : Er zijn dus twee dingen: – ‘masseren’ hebt genoemd: het stimuleren, verwelkomen zoals je zegt, aanvaarden, respecteren van iemand –  dat het positieve in beweging brengt, en het omgekeerde – traumatiseren? – Hoe zouden we dat het best noemen?
– Iris : Wel, …wat zou het omgekeerde voor masseren kunnen zijn? Is er daar een woord voor? Slaan misschien?…Kwetsen?
– Anker : …Wacht nu even, “masseren” stimuleert de goede dingen: het voedende, dat wat kracht geeft.
kwetsen” doet krimpen.

Roept weerwerk op, stress, angst, onzekerheid. …Maar kan toch ook leren om weerbaar te zijn? Door geschonden te zijn wordt men ook opstandig?
Wanneer iemand nooit buiten  een hechte positieve omgeving treedt – nooit buiten zijn comforzone komt – kan die dan nog de wereld aan? – Deze harde maatschappij, die strijd, die sommige eider dag moeten voeren ook tegen onverschilligheid?

– Iris : Wel, Anker, het is net omgekeerd!
We putten allen onze kracht uit de waardering, steun, liefde, en knuffels die we als kind hebben gekregen. De moedigsten onder ons zijn degenen die het geluk hebben gehad om uit een warm nest te komen!
– Anker : Overdrijf je nu niet? Ik zou mij toch ook kunnen voorstellen dat mensen precies hun krachten puren uit hun ongelukkige jeugd – om dingen te veranderen – om niet op te geven te strijden tegen onrecht, enkele en alleen al omdat ze zelf zoveel onrecht of tekortkomingen hebben ondergaan?
– Iris : Ja dat kan ook – daarin heb je gelijk, iemand kan met zijn trauma’s zodanig omgaan dat die krachten zijn geworden, maar ook hier zie je hoe bepalend die jeugdervaringen kunnen zijn…Iemand die narcistisch bezet is geworden – zoals we verleden keer bespraken – is niet langs dat massagesalon gepasseerd – of heeft zichzelf een hele reeks bruggen dienen te bouwen om dagelijks met zijn gemis te kunnen leven, nog meer om het niet aan anderen over te dragen.

 

70 – Mislukken

opname  start

 

 

– Iris : Ongeveer alles wat Sammy ondernam was gedoemd om te mislukken.
– Anker : Gedroomd om te mislukken?
– Iris : Wees nu even ernstig, Anker!
– Anker : Nou goed! maar je maakte  zo’n pathetische aanzet, zo dadelijk volgt er nog een treurmars!
– Iris : Wat – ik – bedoel …- het is opmerkelijk dat Sammy allerlei onderneemt – maar in het beste geval komt hij er met een voldoende vanaf; –“erdoor zijn” een uitdrukking die zijn vader veel voor hem gebruikt.
– Anker : Hij vraagt van zijn zoon geen prestaties, maar slechts om “er door te zijn” Een vader die niet veel eisen stelt aan zijn zoon, die het hem gemakkelijk maakt, zeg maar, Victor Vander Straet’s bericht aan zijn zoon is: – Kijk, Sammietje, voor mij hoef je geen uitblinker te worden – ik ben reeds blij wanneer je gewoon je best gaat doen om de nodige punten te halen, zodat je naar het volgende jaar over kan – fijn toch, geen druk! Geen stress, ideaal voor een luilekker leventje voor een jongen! – speel maar! – luier maar! Het hoeft allemaal niet! Wij zijn er wel om voor jou te zorgen! Jij moet enkel maken dat je aan het eind van het jaar niet moet overzitten – Veeleisend was die vader niet, toch?
– Iris : mm…Ja zo schijnt het (…) (bijt op haar lip, wendt de blik even af, denkt na)
– Anker : Ik ga er van uit dat je het nu over de schooldagen van Sammy hebt?
– Iris : Ja – die periode waar nog niet veel over hebben gezegd.  – Zijn puberteit en zijn jonge jaren, van zijn veertien tot zijn negentien zeg maar…
– Anker : De periode waarin hij zwijgt – geen woord meer zegt – stilvalt?
Dus:  – Sammy loopt school? En waar zit zijn broertje dan? Zelfde school of wat doet die?
– Iris : Ruddy loopt dezelfde school, drie studiejaar lager.
– Anker : En Sammy had geen vrienden, niemand tegen wie hij wat zei?
– Iris : Dat is moeilijk uit te maken – dat zijn dingen waar je ook weinig over te weten kan komen – indien wij er ons niet mee zouden bezighouden, wie in Gods naam zou dat dan wel willen doen? Wie wil de jeugd omspitten van een “probleemjongen” uit het midden van de vorige eeuw, die nu reeds lang is overleden?
…(even stilte, geruis op de achtergrond, het aanslaan van een motor)

Tijdens die tijd heeft niemand – voor zover ik aan de weet ben gekomen – niemand ernstig op hierop gereageerd – ook zijn ouders niet, ook de school niet.
– Anker : De schoolpsycholoog?
– Iris : In die tijd bestond dat helemaal niet, Anker! Er was helemaal geen “schoolpsycholoog” – school stond toen volledig in teken van tewerkstelling – je studeerde iets waar je later je brood mee zou kunnen verdienen – Er bestond wel zo iets als  studiebegeleiding  – in die zin dat de jongeren georiënteerd werden in hun studiekeuze, maar verder ging dat niet. In mijn tijd – (ik ben van een wat jongere generatie dan Sammy) – wanneer ik school liep waren er wel psychologische testen, en waarnemingsoefeningen, en intelligentietesten – maar naar een gezin situatie, of welbevinden van de jongere werd niet gepeild. In die tijd, toen schreven psychiaters enkel medicijnen voor, die luisterden niet naar hun patiënten.
– Anker : Ja, ik herinner mij nu dat ik daar wat over gelezen had in zijn nota’s hij noemt ze ergens bij naam, die medicijnen, omdat ze hem zo vertrouwd in de oren waren gaan klinken zijn. Wat was het weer?
– Iris : Ja, hij geeft aan dat zijn ouders beiden jaren op consultatie bij een psychiater zijn gegaan en dat die hen dan Valium voorschreef, of  Dogmatil, Anafranil, Tranxene, en wat weet ik allemaal.
– Anker : Nou goed, maar we hadden het over zijn plannen, wat hij aanvatte, zijn studies, niet?
– Iris : Wel ja, (…) Waar was ik ook al weer gebleven – ach ja, – zijn vader vond alles goed wat hij deed, en Sammy – bleef over de ganse lijn middelmatig.
– Anker : Hij had geen vrienden, geen contact, zijn ouders zaten onder de pillen, hij maakte zijn werk voor de school zonder veel inzet, – …eigenlijk was hij gewoon “lui” zeg het maar ronduit! – alles mislukte om de eenvoudige reden dat hij lui was, en omdat zijn ouders zich niet lekker voelen, niet valiede genoeg om hun zoontje flink eens op zijn nummer kunnen zetten – en hem er toe aan te zetten tot beter zijn best te doen op school.
– Iris : Hoe bedoel je?
– Anker : Hadden zij zich in goede gezondheid bevonden dan hadden ze ook beter in staat geweest om hem bij te sturen – ze stelden weinig eisen omdat hun toestand niet toeliet nauwgezet hun kinderen op te volgen. Ze misten daar de nodige energie toe!
– Iris : Ja, (…) dat zal zo wel zijn, (hmm…) maar het ligt nog moeilijker. Het hangt er van af hoe je dit bekijkt – “lui”, ja  – wellicht! – maar je kan ook niet spreken van een kind dat opgroeit in een  positief stimulerende omgeving.
– Anker : Hmm, tja…maar waarom zeg je  …hoe bekijk jij het dan?
– Iris : Wel, we hadden al gezien dat de vader van Sammy zelf een heel afwezige vader had, en een zeer bazige moeder. “Vaderloze Vaders“ herinner je? Ik heb daar een tijd geleden een stukje over geschreven?
– Anker : Ja, ja – ga verder…
– Iris : Sammy had een vader die zelf nooit, door zijn vader, tot de orde werd geroepen.
– Anker : …En dat gelijkt op de manier waarop hij dan weer zijn eigen zoon, Sammy behandelt? – Hij stelt hem geen eisen net zoals zijn eigen vader aan Viktor geen eisen stelde?
– Iris : Ja inderdaad, maar er is meer,…
– Anker : …wel?
– Iris : Tja, hoe zal ik het uitdrukken…
Toen die zelf jong was nam Viktor, de vader van Sammy, een vooraanstaande plaats in dat gezin, hij werd door omstandigheden de kostwinner – want zijn vader werd werkloos tijdens de oorlogsjaren.
Het was een vader die afhankelijk werd van zijn zoon, de verhoudingen werden omgekeerd! in plaats dat Viktor de zorg ontving  – die hem als kind behoefde – diende hij voor zijn vader te zorgen – voor dat gezin te zorgen – dat de ontberingen kende van een oorlog.
– Anker : Viktor – de vader van Sammy – werd dus zelf nooit bijgestuurd door zijn eigen vader, en hij nam dat gedrag over ten aanzien van zijn zoon?
– Iris : Neen! Het is net omgekeerd! –
Voor Viktor vormt Sammy een bedreiging!
(korte stilte)
– Anker : … nu volg ik je niet meer, wat bedoel je? – …iets in verband met psychoanalyse, waar we het vorige keer over hadden?
– Iris : Ja, precies,  psychoanalyse! … maar dat wordt een lang verhaal.
…Dat is niet zo eenvoudig om uit te leggen.
– Anker : bedoel je dat zijn vader hem dééd mislukken, hem liet mislukken?
– Iris : in zekere zin wel ja, maar
(…)
– Anker : Dat meen je toch niet!?
– Iris : kijk Anker – we kunnen het op verschillende manieren bekijken en ik weet ook niet wat hier de juiste is. Maar wanneer er iets vreemds in een gedrag sluipt dat niet zomaar uit concrete gebeurtenissen voortvloeit – dat niet onmiddellijk als reactie op ervaringen af te leiden is – dan moeten we dieper graven! Dat wordt een moeilijke conversatie waarbij ik zelfs wat psychologie uit de doeken zal moeten doen – ik ben geen psycholoog – maar ik heb er heel wat over gelezen en ik heb ook veel naar mensen geluisterd, en mijn conclusie is dat er zo’n dynamiek kan bestaan waarbij in een gezin de rollen worden omgekeerd. Dat vraagt om een beschouwelijke benadering. Maar het gaat over pijn, helse pijn, spanning. Soms moet je met je pijn naar een dokter omdat die beter kan uitmaken wat de oorzaak van je ellende is – de uitleg die de dokter geeft kan dan medisch klinken, en zelfs erg ingewikkeld zijn, maar de pijn is daardoor niet minder wezenlijk.

opname stop